De Oorsprong van Briar Pijpvormnamen

Namen van briar pijpvormen vormen geen classificatie die door een centrale instantie is vastgesteld, maar een woordenlijst die vanzelf is neergeslagen uit de dagelijkse taal van catalogi, handelsbladen en de winkeltoonbank. In deze woordenlijst lopen drie afzonderlijke lagen door elkaar: namen die naar een echte persoon of plaats verwijzen, namen die de vorm rechtstreeks beschrijven, en historische toevalligheden die vandaag geen visuele tegenhanger meer hebben. Waarom het repertoire aan klassieke pijpvormen zo inconsistent oogt, wordt grotendeels verklaard doordat deze drie lagen door elkaar heen lopen.

Namen Afkomstig van Personen en Plaatsen

Lovat wordt teruggevoerd op de titel Lord Lovat, die in de Schotse adel teruggaat tot de 15e eeuw; met name in verband gebracht met Simon Joseph Fraser, de 23e clanhoofd van Clan Fraser of Lovat en generaal-majoor, die leefde van 1871 tot 1933. Oom Paul betekent in het Afrikaans "Paul Amca" (Oom Paul) en is de bijnaam van Stephanus Johannes Paulus Kruger (1825-1904), die van 1883 tot 1900 president was van de Zuid-Afrikaanse Republiek (Transvaal); Kruger wordt in de Britse bronnen van die tijd steevast samen met zijn pijp genoemd.

Aangenomen wordt dat Prince is vernoemd naar Eduard VII, die bij zijn geboorte Albert Edward heette en van 1841 tot 1901 de titel Prins van Wales droeg; de koning stond bekend als een zware tabaksgebruiker. Welke firma de vorm heeft ontworpen, blijft echter een twistpunt, en de vaak herhaalde Dunhill-overlevering staat niet vast. Het eerste koninklijke privilege dat de firma in 1921 verwierf, kwam namelijk niet van Eduard VII, maar van een andere Eduard, die op dat moment Prins van Wales was. Naamgeving naar plaats is ouder: aangenomen wordt dat de vorm Dublin zijn naam ontleent aan de gelijknamige stad; in het tijdperk van de kleipijp was het immers al gebruikelijk een pijp naar het stadje van herkomst te noemen.

Namen die hun Belofte niet Waarmaken, en Verlaten Namen

Niet alle namen verwijzen naar wat ze beloven. Canadian heeft geen aantoonbare band met Canada, en Belge (Belgique) geen met België; Canadian beschrijft vandaag niet een land, maar een familie gedefinieerd door een lange, platte steel (shank), en wordt samengebracht onder de kop Canadian-familie.

Sommige namen zijn volledig in onbruik geraakt. Het zwaarste voorbeeld hiervan is, volgens de registraties, de naam "kaffir", die begin 20e eeuw in catalogi van Kapp & Peterson voorkwam. Dit woord, afgeleid van het Arabische woord kafir, werd in Zuid-Afrika tegen het midden van de eeuw een zware racistische belediging en werd bij een wet uit 2000 onder haatzaaiende taal geschaard. Peterson noemde dezelfde vorm in latere jaren Zulu, Woodstock of Yachtsman. Een voorbeeld van een stiller verdwijnen is de naam Unger (in sommige bronnen Ungar): hoewel deze in Amerikaanse verkoopgidsen van 1919 en 1922 werd gerekend tot de "standaard" vormen, komt hij tegenwoordig in vrijwel geen enkele catalogus meer voor.

Van Overvloed naar Nummer

19. Aan het einde van de eeuw bestond er geen enkele regel die producenten beperkte in hun naamgeving. Een Brits handelsblad uit 1896 verklaart het geven van opzichtige namen als Chubby, Tourist, Regent, Midget aan briarvormen met een uiterst praktische reden: de klant moest de pijp die hij mooi vond, opnieuw kunnen bestellen bij naam. Nieuwe namen werden snel toegevoegd. In 1908 werden Rhodesian, Pan en Calabash aangekondigd als nieuwe vormen in de sector; in 1913 meldde de catalogus van een bekende firma dat er honderdvijftig afzonderlijke vormen bestonden.

Deze overvloed bracht haar eigen probleem met zich mee. Volgens een bericht uit 1918 verminderde de firma William Demuth het aantal vormen in één productielijn tot vierentwintig. De verkoopgidsen van diezelfde jaren tellen onder de kop "standaard" slechts een handvol vormen zoals rechte en gebogen bulldog en egg. In 1922 had de New Yorkse vertegenwoordiger van Dunhill de naamgeving zelfs volledig verlaten: aan elke vorm werd een nummer toegekend, en aan de klant werd de bijbehorende lade geopend. Hier ligt de oorsprong van het feit dat naam en nummer bij de briarpijp vandaag nog altijd naast elkaar bestaan. De naam draagt het verhaal, het nummer de maat.