Briar Gebruikt in Dr. Grabow-pijpen

De briar die in Dr. Grabow-pijpen wordt gebruikt, is een van de zeldzame onderwerpen waarmee stap voor stap kan worden gevolgd volgens welke criteria een fabriek met seriematige productie haar grondstof indeelt. Het bedrijf, dat sinds 1943 in het plaatsje Sparta in North Carolina pijpen maakt, produceert volgens eigen opgave vandaag de dag nog steeds ongeveer tweehonderdduizend pijpen per jaar uit mediterrane briar. De modelnamen van het merk zijn geen willekeurig gekozen etiketten: in welke lijn een blok terechtkomt, wordt bepaald door twee selectierondes die het na aankomst in de fabriek doorloopt. De hieronder beschreven praktijk heeft grotendeels betrekking op de periode tussen de jaren zestig en het einde van de jaren tachtig en is grotendeels gebaseerd op de weergave van een bron die in de fabriek heeft gewerkt.

Zeven Treden op Basis van Aantal Defecten

Nadat de blokken die per zak binnenkomen grof zijn gedraaid en geschuurd, gaan ze door de droge sortering. In deze fase wordt niet naar de adering gekeken; alleen het aantal defecten in het hout is bepalend, en de blokken worden ingedeeld van één tot zeven. De eerste trede is foutloos, de tweede heeft enkele kleine gaatjes die gemakkelijk kunnen worden opgevuld, en de derde trede wordt met behulp van vulmiddel omgezet in een pijp met een glad oppervlak. Blokken van de vierde tot en met de zesde trede kunnen alleen een rustieke afwerking dragen; de zevende trede is in de praktijk afval. Deze indeling verklaart waarom oppervlakteafwerkingen bij fabriekspijpen niet alleen een stijlkeuze zijn, maar ook worden gezien als het resultaat van een selectieproces.

Aderletter en Modellijn

De blokken uit de eerste twee treden ondergaan ook een natte sortering: een op het oppervlak aangebrachte alcohol-watermengsel (naar verluidt half methanol, half water) maakt de adering zichtbaar, en het resultaat wordt geletterd van A tot en met H. A en E geven volledige adering aan, B en F ongeveer driekwart, C en G de helft; D en H liggen daaronder. Volgens dezelfde overlevering correspondeerde de letter rechtstreeks met een modellijn: blokken met volledige adering gingen naar hogere lijnen zoals Emperor, Eldorado, Sculptura en Starfire, blokken met driekwart adering naar Regal en Silver Duke, blokken met halve adering naar de gladde exemplaren van Willard, en blokken met zwakke adering naar geverfde modellen zoals Color Duke en Color Viscount; ook Westbrook, dat via R. J. Reynolds-coupons werd verspreid, werd uit blokken met volledige adering gemaakt. Omdat dit op één enkele fabrieksbron berust, mag deze indeling niet als een definitief schema worden beschouwd. De lijnen die het merk vandaag de dag voortzet, dragen de namen Duke, Lark, Grand Duke, Royal Duke, Riviera en Savoy.

De Samenstelling van de Zak

De molens verkopen briar in vijf selecties: plateaux, Extra Extra, Extra, First en Mixed. Plateaublokken worden vlak bij de schors van de wortelknol gesneden, waardoor ze een regelmatige adering geven en vaker worden gebruikt in freehand-pijpen; Dr. Grabow heeft nagenoeg nooit voor deze selectie gekozen. De overige vier selecties worden onderscheiden op basis van het aandeel blokken van de hoogste trede dat eruit komt: naar verluidt komt bij Extra Extra ongeveer driekwart in de eerste twee treden terecht, terwijl dit aandeel bij Extra tot de helft daalt, bij First tot een derde en bij Mixed tot een tiende.

Ook gebrekkige blokken worden niet zomaar afgekeurd en weggegooid. Exemplaren die in Europa verkeerd zijn gesneden en daardoor te weinig steelmarge overhouden, worden benut met een band; "chip top"-blokken met onvoldoende hoogte worden aan de bovenzijde verlaagd; en blokken waarvan een of meerdere zijden te smal zijn uitgevallen, gaan naar de bank van de fabriek die platte facetten kan aanbrengen. Naar verluidt komt het merendeel van de hoekige Duke-exemplaren, die niet voorkomen op de vormtabel, hieruit voort, en worden ook de kleine restonderdelen die helemaal niet worden beoordeeld, toegewezen aan de lijnen Duke en Lark. Het verschil tussen de fabriekspijp en de artisanale pijp wordt hier duidelijk: bij seriematige productie is de eigenlijke vaardigheid gelegen in het vinden van een passende plek voor elk blok dat uit dezelfde zak komt.

Van Wortelknol tot Zak

Briar is de ondergrondse wortelknol van de heideboom (Erica arborea) die in het Middellandse Zeegebied groeit. De knol wordt tot aan het snijden nat gehouden; in de molen wordt hij eerst in tweeën gedeeld en vervolgens verder gezaagd tot vierkante blokken, ébauchon genoemd. De blokken worden in grote ketels gekookt om ze van looistof en sap te ontdoen, aan de open lucht gedroogd en vervolgens in zakken verpakt. De snijrichting wordt samen met het blok benoemd: voor rechte pijpen wordt de "M"-snede gebruikt, voor gebogen en continentale vormen de "R"-snede. De fabriek betrekt haar briar naar verluidt vooral uit Griekenland, en de rest uit Italië en Spanje.