Wat Bepaalt een Goede Briar Pijp: Deel Eén, Materiaal

Het eerste, aan materiaal gewijde deel van het tweedelige artikel wat bepaalt een goede briar pijp, verscheen volgens de bronvermelding in het lentenummer van 1985 van het tijdschrift Pipe Smoker. In de tekst wordt geen auteursnaam genoemd; de verteltrant is die van iemand die zich bezighoudt met pijpenimport en -verzameling. Het deel behandelt de maatstaven waarmee een pijp al wordt beoordeeld voordat hij het atelier bereikt, nog in de vorm van een ruw blok; de productiestappen worden aan het tweede deel overgelaten. Voor de reeks als geheel, zie het artikel wat bepaalt een goede briar pijp.

De Leeftijd van de Wortel en de Nerf

De meest stellige maatstaf van het artikel is leeftijd: er wordt gesteld dat de wortel voor een uitstekende trek minstens vijftig jaar oud moet zijn. De onderbouwing is fysiek. Een wortel die door de jaren heen is samengedrukt, houdt beter stand tegen de hitte van de gloed en de vloeistoffen die tijdens het roken vrijkomen; de poriën van een jonge wortel raken snel verzadigd, terwijl een goed verouderde wortel in één rookbeurt veel minder absorbeert. De botanische literatuur geeft hiervoor een ruime marge: knollen van boomhei (Erica arborea) worden geoogst tussen de dertig en zestig jaar oud. Vijftig jaar moet daarom niet als een botanische drempel worden gelezen, maar als een commerciële voorkeur.

De praktische manier om de leeftijd met het blote oog in te schatten, is de nerf, omdat de lijnen in een langzaam groeiende wortel dichter opeenstaan. Vlam, vogeloog of recht — wat het patroon ook is, de maatstaf is de dichtheid van de lijnen; details hierover staan in het artikel nerf in briar. Op een gepolijst oppervlak is dit gemakkelijk af te lezen; bij een gezandstraalde kop wordt naar de textuur van de putjes op het oppervlak gekeken, want of het zandstralen diep of ondiep is, zegt niets over de leeftijd. Het artikel wijst er ook op dat de knollen kleiner worden: naarmate de oogst zich naar moeilijker bereikbare gebieden verplaatste, hebben bodem en klimaat de groei vertraagd en is het aandeel eersteklas blokken gedaald.

Type Knol en Gewicht

Dat een lichte pijp als onberispelijk gold, was in die tijd de heersende opvatting; het artikel neemt dit niet als enige maatstaf aan. Het gewicht wordt naast afmeting, vorm en wanddikte ook bepaald door de eigen textuur van de knol. Er wordt gesproken van twee typen knollen: een dunne, lange en lichte, en een korte, ronde en dichte. De verklaring die deze twee koppelt aan een "mannelijke" en "vrouwelijke" vorm van de plant, heeft geen botanische grondslag; bij heidesoorten zijn de bloemen hermafrodiet, dat wil zeggen dat elke bloem beide geslachten in zich verenigt. Het praktische aspect van het onderscheid is niettemin zinvol: een dichtstructureel blok geeft een duurzamere pijp aan wie warm rookt en de kop verbrandt, terwijl een licht blok geschikt is voor wie geen gewicht in hand of mond wil.

Drogen

Het blok bereikt de meester grof gezaagd (ebauchon) via de briarhandelaar, en ondergaat vervolgens één van twee droogmethoden. Luchtdrogen wordt in jaren gemeten, vermindert het risico op scheuren en barsten, en geldt als de natuurlijke methode; ovendrogen duurt slechts dagen, maar hierover is de opvatting geuit dat de hars daarbij in het hout wordt "gebakken" in plaats van te verdampen. Volgens het artikel hangt de luchtdroogtijd af van de bodem: een blok uit Calabrië, afkomstig van zandgrond, droogt één tot drie jaar, een blok uit Toscane met een hoger kleigehalte droogt drie tot vijf jaar, en grotere blokken krijgen een langere periode. Deze tijden zijn de eigen gegevens van de brontekst en zijn niet vergeleken met onafhankelijke registraties. De vergelijking van de methoden staat in het artikel briar curen.

Geografische Herkomst

Briar komt uit het Middellandse Zeegebied; in de jaren waarin het artikel werd geschreven, waren de belangrijkste handelsadressen Spanje, Frankrijk, Italië, Griekenland, Albanië, Algerije, Marokko, Tunesië en het gebied dat destijds nog Joegoslavië heette. Onder verzamelaars circuleerde een reputatie-rangschikking waarbij blokken uit Italië, Sardinië, Griekenland en Algerije als superieur golden, en die uit Spanje en Frankrijk als middelmatig. Deze rangschikking berust niet op een objectieve maatstaf, maar op de heersende opvatting van de gemeenschap in die tijd; ook het artikel benadert dit met terughoudendheid en zoekt kwaliteit eerder in het individuele wortelstuk dan in het land.