Rijping en behandeling (Curing & Treating)

Rijping en behandeling (curing & treating) is de naam voor het geheel van droog- en zuiveringsfasen die het gezaagde briarblok doorloopt op weg naar een pijp. Een deel van het werk gebeurt in het zaagatelier van het land waar de wortel wordt gewonnen, een ander deel op de werkbank van de pijpenmaker die het blok koopt. De twee fasen vullen elkaar aan: de eerste maakt de grondstof ruwweg bruikbaar, de tweede laat dat blok rijpen volgens de eigen normen van een bepaald atelier.

Eerste voorbereiding in het zaagatelier

Nadat de uit de wortel gehaalde knollen ruw tot blokken zijn gesneden, worden ze in grote ketels gekookt. Het doel van deze behandeling is het hars en het eigen sap uit de poriën van het hout te halen en er water voor in de plaats te brengen; zo wordt de scherpe smaak die bij de eerste rookbeurten in de mond komt, grotendeels voorkomen. Na het koken worden de blokken onder gecontroleerde omstandigheden langzaam gedroogd. Deze eerste droging duurt naar verluidt ongeveer achttien maanden. De duur varieert ook naargelang de streek waar de wortel vandaan komt; bronnen geven voor Calabrische briar een rijpingsperiode van één tot drie jaar, voor Toscaanse briar van drie tot vijf jaar.

Rusten bij de pijpenmaker

De pijpenmaker die de blokken in ontvangst neemt, heeft twee mogelijkheden: natuurlijke luchtdroging die jaren duurt, of ovendroging die in dagen wordt gemeten. Het merendeel van de handmatig werkende ateliers geeft de voorkeur aan de natuurlijke weg; aangenomen wordt dat dit zowel minder scheuren en barsten oplevert als de structuur van het hout beter behoudt. Bij natuurlijke droging worden de blokken op geventileerde rekken bewaard en regelmatig gedraaid, omdat een blok dat maar aan één kant blootligt ongelijkmatig droogt. Ook de temperatuur- en vochtschommelingen door de wisseling van de seizoenen worden als onderdeel van dit uitbalanceren beschouwd. Bij kleine ateliers wordt een rustperiode van meer dan vijf jaar na het zagen als ideale maatstaf genoemd; van makers als Talbert Pipes is bekend dat zij blokken gebruiken die ouder zijn dan tien jaar. Houtdrogers die warme lucht blazen, worden eerder gezien als hulpmiddel; de heersende opvatting is dat versnelde droging niet de plaats inneemt van natuurlijke rijping.

Bewerking van het lichaam en de kopcoating

Zelfs in een blok dat jarenlang heeft gerust, kan er nog vocht achterblijven in de kern; wanneer het hout wordt geboord en ruw gevormd, komt de doorsnede bloot te liggen en versnelt de droging opnieuw. Daarom kan het lichaam (stummel) wekenlang laten rusten voordat de bewerking wordt afgerond. Omdat de maatvariatie in deze fase eindigt, verlopen de volgende bewerkingen daarna veiliger.

Nadat de rustperiode voorbij is, koken sommige ateliers het lichaam nog één laatste keer. Dit proces zou de harsresten die op de wand van de tabakskop achterblijven, oplossen en de brandweerstand van het hout verhogen; de samenstelling van het mengsel blijft meestal de eigen kennis van het atelier en wordt niet bekendgemaakt. Omdat het koken opnieuw water aan het hout toevoegt, wordt het lichaam daarna weer gedroogd.

De laatste stap is het aanbrengen van een dunne beschermende laag in de kop. Traditioneel werden mengsels op basis van silicaat of melk gebruikt; sommige makers ontwikkelden hiervoor hun eigen mengsels op basis van koolstof. Het doel is om, zonder het vochtoverdracht van de tabak naar het hout te belemmeren, bij de eerste rookbeurten de vorming van de koollaag te vergemakkelijken. Het effect van de coating wordt vooral zichtbaar tijdens de inrijperiode.