Maïskolfpijp

De maïskolfpijp (corncob pipe) is een pijptype met een kop die gedraaid wordt uit een gedroogde maïskolf. Dit type, dat vereenzelvigd wordt met de Amerikaanse pijprookcultuur, wordt beschouwd als een van de lichtste en meest onopgesmukte opties onder de materialen voor pijpkoppen; daarentegen heeft het dankzij zijn droge en koele trek een blijvende plaats verworven onder zowel beginners als ervaren rokers.

Geschiedenis

De geschiedenis van de seriematig geproduceerde maïskolfpijp begint in 1869, in het stadje Washington in de staat Missouri. Naar verluidt bracht een plaatselijke boer een zelfgesneden kolfpijp naar de Nederlandse immigrant-timmerman Henry Tibbe met het verzoek om er op de draaibank een nettere versie van te maken; Tibbe wist het werk binnen korte tijd om te vormen tot reguliere pijpenproductie. In 1878 verkreeg Tibbe patent op de methode waarbij een gipsachtig pleister buitenop de kolfkop werd aangebracht, waardoor de pijp vuurbestendig werd; het recept van het mengsel wordt ook vandaag nog deels geheimgehouden.

Tibbe vergeleek de koele trek van zijn lichte en poreuze kolfpijpen met de destijds dure meerschuimpijpen en gaf zijn product de naam "Missouri Meerschaum"; het bedrijf werd in 1907 onder deze naam een vennootschap. Het bedrijf, waarvan de details worden behandeld in het artikel Missouri Meerschaum, is vandaag de enige overgebleven producent van de ongeveer een dozijn kolfpijpfabrieken die in 1925 rond het stadje actief waren; Washington wordt nog altijd aangeduid als de "Corncob Pipe Capital of the World".

Productieproces

De maïskolf die voor pijpen wordt gebruikt, is geen gewoon veldproduct: de fabriek verbouwt op eigen grond een speciaal hybride maïsras dat grote, stevige kolven oplevert en waarvan het zaad ooit door de Universiteit van Missouri werd ontwikkeld. Nadat de korrels zijn verwijderd, worden de kolven ongeveer twee jaar op de bovenverdieping van de fabriek opgeslagen voordat ze op de draaibank komen; deze periode droogt en verhardt de kolf. De productie bestaat achtereenvolgens uit het vormgeven op de draaibank, het boren van de kopholte, het aanbrengen van het gepatenteerde pleister en, na droging, het schuren en vernissen; sommige modellen worden tegenwoordig nog met de hand gedraaid. Het bedrijf zet zijn productie voort in een uit de jaren 1880 daterende bakstenen fabriek van drie verdiepingen.

Een van de bepalende kenmerken van de kolfpijp is dat kop en steel van verschillend materiaal zijn: aan de kop wordt van oudsher een houten steel en een mondstuk (stem) van kunststof of acryl bevestigd.

Rookeigenschappen

De poreuze kolf absorbeert het vocht dat tijdens het roken ontstaat goed; dit zorgt voor een droge en koele trek. Omdat de kop qua smaak vrij neutraal blijft, wordt aangenomen dat hij het karakter van de tabak ongefilterd weergeeft. De kolfpijp vereist bovendien geen inrookperiode (break-in); hij kan vanaf de eerste vulling probleemloos worden gerookt.

De opvallendste voor- en nadelen kunnen als volgt worden samengevat:

• Voordelen: zeer licht, vrijwel onderhoudsvrij en goedkoop; dankzij het neutrale karakter wordt de kolfpijp ook veel gebruikt als testpijp om nieuwe mengsels te leren kennen.

• Nadelen: de levensduur is aanzienlijk korter dan die van briar; bij intensief gebruik kan de bodem van de kop na verloop van tijd doorbranden.

Plaats in de cultuur

De bekendste gebruiker van de kolfpijp is generaal Douglas MacArthur; Missouri Meerschaum blijft het model met de naar de generaal genoemde reusachtige kop produceren. Ook Mark Twain en het stripfiguur Popeye worden genoemd onder de namen die vereenzelvigd worden met de kolfpijp. Deze bescheiden pijp wordt in de Amerikaanse volkscultuur gezien als een van de symbolen van eenvoud en praktisch vernuft.