Pipe Making For The Rank Amateur

Pipe Making For The Rank Amateur is een essay van Robert Everett over amateurpijpenmakerij. De tekst werkt de stelling uit dat een liefhebber zonder industriele machines op zijn werkbank uit een briarblok een afgewerkte pijp kan vervaardigen, en onderbouwt dit vanuit de eigen werkplaatspraktijk van de auteur.

Het tijdschrift waarin het verscheen

Het essay verscheen in het bulletin van een vereniging. Volgens het colofon van de tekst zelf heette het bulletin destijds Ohio Pipe Club Journal en verschijnt de publicatie vandaag onder de naam The Pipe Collector; ook de eigen geschiedschrijving van de vereniging vermeldt dat de naam van het bulletin in de loop der jaren enkele keren is veranderd. De vereniging werd in 1993 opgericht door Phil Bradford en Regis McCafferty onder de naam Ohio Pipe Collectors; toen de leden in maart 1997 verspreid raakten over 28 staten en Canada, werd de naam gewijzigd in North American Society of Pipe Collectors (NASPC), met als hoofdkantoor Columbus, Ohio. Het bulletin, dat aanvankelijk tweemaal per jaar verscheen, komt vandaag om de twee maanden uit en werd vanaf eind 1994 gedurende vele jaren geredigeerd door Bill Unger. Volgens de overlevering is het essay geschreven nadat Unger de auteur had uitgenodigd om een bijdrage voor de leden te schrijven. Everett geeft aan dat hij zijn methoden grotendeels heeft geleerd uit het handboek Pimo's Guide to Pipe Crafting at Home.

Keuze van blok en mondstuk

Het onderscheidende kenmerk van de tekst is dat hij bij de materiaalkeuze afwijkt van het gangbare advies. Beginners wordt gewoonlijk aangeraden om ebauchon-blokken te gebruiken, ruwe blokken die rechthoekig uit het binnenste van de wortelknol worden gezaagd. Everett kiest daarentegen voor plateaux-blokken, die uit de buitenste laag van de knol worden gehaald en waarvan het natuurlijke, beschorste bovenvlak intact blijft; zijn criterium is het uiterlijk dat het aderpatroon en de beschorste top aan de voltooide pijp zullen geven. Het verschil tussen de twee bloktypen wordt behandeld in het artikel briar.

Wat het mondstuk betreft, geeft de tekst een samenvatting van het onderscheid tussen gehard rubber (vulkaniet, ook wel ebonite genoemd) en acryl. Onder de handelsnamen van acryl worden Lucite van DuPont, Perspex van Imperial Chemical Industries en Plexiglas van Rohm & Haas genoemd. Omdat het vervaardigen van een mondstuk uit staafvormig grondmateriaal een draaibank of boormal vereist, wordt de beginner aangeraden te werken met kant-en-klare, geperste vulkaniet-ruwvormen. De vergelijking van de materialen staat in het artikel mondstukmaterialen.

Gereedschap en afwerking

De minimale gereedschapslijst die de tekst schetst, bestaat uit een bankschroef, een winkelhaak, een kleine zaag, diverse vijlen, schuurpapier in oplopende korrels en een elektrische handboor met verwisselbare bits; alles daarboven wordt beschouwd als handig maar niet noodzakelijk. Beschreven wordt hoe het overtollige hout eerst met de zaag wordt weggenomen, waarna het fijne vormgeven wordt voortgezet met een vijl of een flexibele-as slijpmachine.

De afwerking neemt in de tekst meer ruimte in dan het vormgeven. Het schuren verloopt trapsgewijs van korrel 100 tot korrel 600; na elke ronde wordt aangeraden de kop met alcohol af te vegen, zowel om het stof te verwijderen als om gebreken en krassen zichtbaar te maken die door het stof aan het zicht onttrokken werden. Voor het kleuren worden alcoholgebaseerde verfstoffen gebruikt, en als laatste laag wordt zuivere carnaubawas voorgeschreven. Omdat carnauba een van de hardste natuurlijke wassen is, wordt hij niet met de hand aangebracht; hij wordt op een draaiende viltschijf opgebracht en van daaruit op de pijp overgedragen.

Het thuis buigen van een vulkanieten mondstuk wordt in een apart onderdeel behandeld. Bij de beschreven methode wordt het stuk, met een pijpenreiniger erdoorheen gestoken, in een hittebestendige schaal in zout begraven, verwarmd tot het zacht wordt, met een doek vastgehouden gebogen, en met de hand in positie gehouden tot het is afgekoeld. Over de oventemperatuur lopen de bronnen uiteen; de genoemde waarden varieren van ongeveer 90 tot 135 graden C.

De grenzen van de tekst

De pijpen die Everett vervaardigt, zijn overwegend van het type freehand met plateautop; als voorbeeld verwijst de tekst naar het werk van makers van de Deense school. Het essay stelt geen productiestandaard op: het beschrijft de weg die een amateur volgde, geeft geen maten of toleranties en behandelt de stappen van seriematige productie niet. Daarvoor kan het artikel hoe wordt een pijp gemaakt worden geraadpleegd.