Shell Briar en Tanshell: Patentstempels, 1917-1954

Shell Briar en Tanshell-patentstempels zijn een van de meest betrouwbare houvasten om de gezandstraalde pijpen van Dunhill binnen een periode van ongeveer veertig jaar te dateren. De zandstraalmethode, die in 1917 werd geregistreerd, en het oudere innerlijke buisje (inner tube), werden lange tijd naast elkaar op dezelfde pijp gestempeld. Als bekend is aan welk land een nummer toebehoort en in welk tijdvak het werd gebruikt, kan grofweg worden afgelezen tot welk decennium een kop behoort.

Twee Afzonderlijke Uitvindingen, Eén Stempelgroep

De binnenbuis is een dun aluminium buisje dat door de steel loopt; het vangt teer op en voorkomt zo dat het kanaal verstopt raakt. Volgens de registers dateert de registratie van dit mechanisme uit 1912; op pijpen is het te zien met het nummer 5861/12. Het registratiejaar van het zandstralen is 1917, maar het stempel wordt pas vanaf 1918 op pijpen gebruikt en gelezen als 119708/17. Daarom staan bij vroege zandstraalvoorbeelden vaak beide nummers samen. Voor de plaats van deze methode in de geschiedenis van het merk, zie het artikel Geschiedenis van de Dunhill Shell Briar.

De Periodes van de Nummers

Onderstaande reeksen vatten de combinaties samen die het vaakst voorkomen in stempelcatalogi.

Stempel	Geschatte periode	Betekenis
119708/17	1918-1929	Alleen zandstralen
5861/12 samen met 119708/17	1918-1926	Zandstralen en binnenbuis
119708/17 samen met 116989/17	1927-1934	Zandstralen en binnenbuis met flens
1341418/20, 1343253/20	1927-1933	Amerikaanse patenten
209845/21, 197365/20	1928-1934	Canadese patenten
417574/34	1942-1954	Gecombineerd stempel

In gepubliceerde lijsten wordt vermeld dat op sommige koppen die tussen 1932 en 1934 naar de Amerikaanse markt gingen, ook het nummer 1861910/32 voorkomt. Het nummer 15114/34, kort gebruikt tussen 1934 en 1935, is een voorlopige (provisional) registratie. Voor correcties op de Canadese nummers is het artikel Een Correctie op de Canadese Patenten nuttig.

Aandachtspunten bij het Lezen

De twee cijfers na de schuine streep vormen het registratiejaar van het patent; het jaar waarin het stempel op de pijp begon te worden gebruikt, ligt vaak een of twee jaar later. Bovendien werd bij de invoering van de jaarcode in 1921 een klein cijfer toegevoegd achter het patentnummer (op sommige koppen achter de vermelding ENGLAND); ook al duurde de algemene invoering ervan tot het jaar erna, deze toevoeging geeft een preciezer resultaat dan het patentbereik. Voor een gedetailleerd overzicht, zie het artikel Dunhill-patentstempels en Datering.

Nadat het gebruik van patentstempels na 1954 wegviel, steunt datering volledig op jaartoevoegingen en oppervlaktenamen. In deze periode splitste de gezandstraalde lijn van het merk zich in tweeën: het donkere Shell Briar en het in 1952 geïntroduceerde lichtbruine Tanshell. Het beperkt aantal in het eerste jaar gemaakte Tanshell-exemplaren heeft een proefkarakter, en er wordt aangegeven dat hierbij Algerijnse briar werd gebruikt, terwijl vanaf 1953 de hardere en dichtere Sardijnse briar de standaard werd. Voor het algemene kader van het merk, zie het artikel Dunhill (White Spot).