Olijfhouten Pijp

Olijfhouten pijp is de naam voor pijpen gemaakt van het hout van de olijfboom (Olea europaea), het symbool van het Middellandse Zeegebied. Het is een van de meest gebruikte houtsoorten naast briar; dankzij zowel de hardheid als het zichtbare nerfpatroon wordt het al lange tijd door pijpenmakers toegepast.

Materiaaleigenschappen

De olijf is een zeer langzaam groeiende boom die eeuwenlang kan leven; de stamdiameter neemt pas na vele jaren toe. Deze langzame groei geeft het hout een dichte en harde structuur. In houtbiografieën wordt het soortelijk gewicht bij 12% vochtgehalte op ongeveer 0,98 gegeven, met een eenheidsgewicht van rond de 980 kg/m³; de Janka-hardheid ligt rond 2.700 lbf, een waarde die olijf in de bovenste regionen van de rangschikking van harde houtsoorten plaatst. De nerf kan recht zijn, maar ook grillig of onregelmatig; de textuur is fijn, gelijkmatig verdeeld en geeft een oppervlak met een gematigde natuurlijke glans. Kronkelige, golvende of woekerachtige patronen komen vaak voor, en dit patroon verschilt duidelijk van de regelmatige lijnen die men zoekt in de nerf van briar.

Als timmerhout is olijf via commerciële kanalen niet overvloedig verkrijgbaar. Omdat gezonde bomen worden behouden voor de vrucht, komt het materiaal dat ateliers bereikt meestal van snoeiafval, gebroken takken of zieke tuinbomen. Dit beperkt de blokafmetingen en bemoeilijkt het maken van grote koppen.

Gedrag bij het Maken van Pijpen

Olijfhout geeft zeer goede resultaten op de draaibank en krijgt na het polijsten een sterke glans. Daarentegen is de droogfase problematisch: het materiaal is gevoelig voor scheuren en kromtrekken, en de dimensionale stabiliteit is laag. Daarom moet het blok lang en gecontroleerd worden gedroogd, en moet de fase van het rijpen en verwerken nauwgezet worden uitgevoerd. Bij stukken met grillige nerf kan tijdens het afwerken vezelscheuring optreden; daarom is het geduldig doorlopen van de schuurtrappen belangrijk. Omdat het olie­gehalte van het hout hoog is, komen bij sommige stukken lijmverbindingen onder druk te staan; bij werk met een verlengde steel of toegevoegde ring is het groeven van de oppervlakken een maatregel waar makers naar grijpen.

Vergelijking met Briar

Hoewel olijfhout niet zo gemakkelijk te vinden is als briar, is het een van de bekendste alternatieven in de pijpengemeenschap en wordt het meestal behandeld onder de titel hout anders dan briar in pijpen. Volgens de heersende opvatting in de gemeenschap ligt het fundamentele onderscheid tussen de twee materialen in het warmtegedrag: terwijl de poreuze wortelstructuur van briar de warmte gemakkelijker verspreidt, zou olijfhout sneller opwarmen; daarom wordt aangenomen dat een olijfhouten kop een langzaam en gelijkmatig trektempo vereist. Ook wordt verteld dat bij nieuwe pijpen bij de eerste vullingen een licht houtachtige smaak kan worden geproefd, die afneemt naarmate zich een korst in de kop vormt. Beide punten zijn observaties die circuleren op makers- en gebruikersforums; ze berusten niet op een vergelijkende meting.

Qua kleur biedt olijf een reeks die loopt van geelachtige honingtinten tot donkerbruine nerven. Omdat het natuurlijke patroon in elk stuk anders is, zien geen twee olijfhouten pijpen er hetzelfde uit. Om dezelfde reden wordt het materiaal genoemd als een optie waarbij het esthetische aspect vooropstaat onder de alternatieve houtsoorten die in de pijpenmakerij worden gebruikt.