Anne Julie

Anne Julie is de meest genoemde vrouwelijke meester in de Deense traditie van handgemaakte pijpen. Ze begon niet uit eigen keuze, maar na een onverwacht verlies: haar man Poul Rasmussen, een van de bekende meesters van zijn tijd, overleed in oktober 1967 op zesenveertigjarige leeftijd en liet een tabakszaak en een volledig uitgeruste werkplaats achter. De zevenentwintigjarige Julie voedde op dat moment een kind van twee op; in plaats van de machines en de voorraad te verkopen koos ze ervoor achter de werkbank plaats te nemen, wat het begin werd van een productie onder haar eigen naam die meer dan vijftig jaar zou duren.

De Overstap naar de Werkbank

Volgens de overlevering had Julie tot die dag nog nooit een pijp in handen gehad; haar man behoorde tot een generatie die het snijwerk als mannenwerk beschouwde. Op de dagen dat ze naar Kopenhagen ging om de winkel van de hand te doen, ontmoette ze Hans Nielsen, een van de voormalige leerlingen van Rasmussen — een meester die in de pijpenwereld bekendstaat als Former. De briarblokken die in de schappen lagen, trokken hen beiden in een werk; Julie haalde haar eerste pijpen onder begeleiding van Nielsen uit deze blokken. In de jaren daarna leerde ze, naar eigen zeggen, gaandeweg hoe het materiaal zich gedroeg en hoe een vorm werd opgebouwd.

Vormtaal en Metaalwerk

Het werk van Anne Julie valt uiteen in twee lijnen. Aan de ene kant staan royaal gedimensioneerde klassieke vormen, aan de andere kant freehand-exemplaren die worden opgebouwd rond de nerf van het hout. In de vrije vormen wordt volume gulzig benut en blijven de lijnen leesbaar; sommige pijpen krijgen een slank en evenwichtig aanzien, andere worden afgewerkt met een bijna onbewerkt, ruw oppervlak.

Het gebruik van metaal is een van de opvallendste kenmerken van dit oeuvre. Kapjes over de kop, op de romp aangebrachte plaatjes en ringen komen vaak voor; het zilverwerk werd lange tijd verzorgd door Klaus Bjerring Andersen. Ook de pijpenstelen blijven niet ongemoeid: er worden knopen, ringen en contouren in aangebracht die het geheel verbinden met het ontwerp van de kop. Bij de afwerking wordt meestal gekozen voor een naar robijnrood neigende kleur of voor zwart. Op de romp staan de stempel "Anne Julie" en één rood-witte stip; dit stipteken is overgenomen van het stempel dat Poul Rasmussen gebruikte.

De Jaren op Læsø en de Overdracht

Naarmate de tijd verstreek, veranderde de werkplaats van een louter productieplaats in een opleidingsplek. Tom Eltang, die op zestienjarige leeftijd met zijn eigen zelfgemaakte pijpen bij Julie op de stoep stond, begon hier in 1974 als leerling en werkte er ongeveer drie jaar; het vormevenwicht en de afwerkingsopvatting in Eltangs latere werk worden vaak aan deze periode toegeschreven. In dit opzicht wordt Anne Julie beschouwd als een van de schakels binnen de Deense School die niet alleen als maker, maar ook als overdrager van kennis tussen generaties heeft gefungeerd.

In een latere periode verplaatste de meesteres haar productie naar het eiland Læsø in het noorden van Denemarken. Het eiland werd zowel de locatie van de werkplaats als van een galerie waarin ze haar schilderwerk verzamelde; het maken van pijpen bleef voor haar deel uitmaken van een kunstpraktijk die zich over meerdere takken uitstrekte. Doordat het jaarlijkse productieaantal beperkt bleef, worden haar werken, naast in Denemarken, ook beschouwd als gezochte stukken in verzamelaarskringen in Japan, Duitsland en de Verenigde Staten.