Arne Ljung

Arne Ljung (1913-1998) is een van de eerste vertegenwoordigers van de traditie van met de hand gemaakte pijpen in Zweden in de naoorlogse periode. Hij bracht het grootste deel van zijn volwassen leven door in het bedrijfsleven en was algemeen directeur van een autobedrijf. Een zware ziektediagnose in de jaren 1960 dwong hem deze functie op te geven; volgens de overlevering veranderde hij rond 1963, als man die de vijftig al was gepasseerd, zijn jarenlange hobby in een bron van levensonderhoud.

Een laat begonnen werkbank

Wat Ljungs verhaal ongewoon maakt, is niet alleen zijn leeftijd bij aanvang van het vak, maar ook de omstandigheden ervan. Zijn ziekte duurde ruim dertig jaar, maar volgens de overlevering ontnam ze de meester pas in zijn laatste jaar de kracht om te werken. De werkbank draaide dus dertig jaar lang onafgebroken door, vanaf de diagnose. In deze lange periode verliep de productie uit één hand en op kleine schaal; er was geen team dat naast Ljung werkte, noch een atelier dat zijn naam voortzette.

In het Zweden van die tijd was er nauwelijks een pijpenmaker die onder zijn eigen naam werkte; de productie in het land lag grotendeels in handen van fabrieksbedrijven zoals Svenska Rökpipfabriken. Ljung vermeldt in zijn eigen promotieteksten dat hij de enige pijpenmaker van Zweden was en de eerste die op hobbyniveau lessen in pijpenmaken gaf. Deze cursussen zouden zijn gegeven in Limhamn, nabij Malmö. Zo geldt Ljung als een beginpunt dat de weg vrijmaakte voor latere Zweedse meesters van de volgende generatie, zoals Bo Nordh.

Productie en verspreiding

Ljungs pijpen werden gemaakt van briar-blokken, in beperkte oplage en met de hand gevormd. Zijn totale productie kwam nooit in de buurt van fabrieksschaal; daarom zijn exemplaren ervan vandaag zeldzaam. In de beschrijvingen van bewaard gebleven exemplaren wordt vermeld dat de pijpen een stempel dragen met de naam van de meester en het land van productie; de exacte lezing van het stempel is niet met een onafhankelijke bron bevestigd.

Omdat het grootste deel van de productie werd geëxporteerd, is het aantal in Zweden overgebleven exemplaren klein. Overgeleverd wordt dat het merendeel van de pijpen van de meester naar Japan ging; dit land, waar de handgemaakte pijp als kunstvoorwerp gold, was in dezelfde jaren ook de belangrijkste buitenlandse afzetmarkt voor de meesters van de Deense School. Volgens zijn eigen promotietekst vonden Ljungs werken ook weerklank op het Europese vasteland en in de Verenigde Staten.

Erkenning

In zijn eigen promotietekst wordt vermeld dat Ljungs pijpen deel uitmaakten van een tentoonstelling over kunst en ambacht van de Zweedse Vereniging voor Industriële Vormgeving. Dit is een vroeg voorbeeld dat het pijpenmaken destijds in Zweden als toegepaste kunst werd beschouwd.

Arne Ljung overleed in 1998, op vijfentachtigjarige leeftijd; zijn naam ging niet over op een merk of een opvolger. Wat achterblijft is qua omvang klein, maar wordt herinnerd als het beginpunt van individueel pijpenmeesterschap buiten de fabriek in Zweden.