Benni Pipes (Benni Jørgensen)

Benni Pipes is het merk van de pijpen die de Deense meester Benni Jørgensen onder zijn eigen naam stempelt. Het merk begon zijn signatuur pas in de tweede helft van zijn loopbaan te dragen: het werk dat van Jørgensens werkbank kwam, circuleerde jarenlang onder het stempel van de gevestigde Kopenhaagse tabakszaak W. Ø. Larsen, waardoor de band tussen meester en product van buitenaf niet zichtbaar was.

De meester achter het winkelstempel

W. Ø. Larsen had het eigen pijpenatelier dat het in de tijd van Sven Knudsen exploiteerde in latere jaren niet voortgezet, en de productie overgedragen aan onafhankelijke meesters die op hun eigen werkbanken werkten. Jørgensen sloot zich in 1980 bij dit systeem aan; deze datum komt zowel op Pipedia als in onafhankelijke merkregistraties op dezelfde manier voor. In het begin produceerde hij onder toezicht van Teddy Knudsen, later werkte hij zelfstandig. In deze periode van meer dan twintig jaar specialiseerde hij zich vooral in ononderbroken rechtdradige (straight grain) pijpen; de samenwerking met Ole en Inge Larsen bepaalde zowel zijn vormtaal als de acceptatiecriteria. Omdat pijpen die bij Larsen verkocht werden zonder onderscheid met de naam van de winkel gestempeld werden, bereikte de identiteit van de meester de koper niet. Volgens de overlevering maakte de sluiting van de winkel in februari 2005 een einde aan dit systeem; Jørgensen zette zijn productie daarna onder zijn eigen naam voort. Omdat hij binnen de gemeenschap al een bekende naam was, verliep de overgang zonder schokken.

De weg naar de werkbank

Dat de meester zich op de pijp richtte, is het gevolg van een beroepsongeval. Jørgensen, volgens de overlevering geboren in 1955, volgde een timmermansopleiding en werkte in de bouw; toen hij in 1980 zijn rug bezeerde, hielden zijn artsen hem uit dit beroep. Zijn nieuwe bezigheid kwam van heel dichtbij: toen zijn werkgever, die geïnteresseerd was in pijpen, hem een pijp van eigen makelij liet zien, schaften de twee de nodige werkbanken aan en begonnen ze samen te experimenteren. De streek waar hij woonde, was ook gunstig voor deze hartstocht. Ten zuiden van het eiland Sjælland lag ook de werkplaats van Teddy Knudsen, een van de bekende namen van die tijd, in dezelfde omgeving. Knudsen gaf zijn beginnende buurman heideworteel (briar), beantwoordde zijn technische vragen en raadde hem aan zich tot W. Ø. Larsen te wenden.

Werkplaats, tempo en afwerking

Begin jaren 2000 richtte hij zijn eigen, bij zijn huis aansluitende atelier in een dorp bij Præstø in. Naar verluidt nam hij zich voor om één pijp per dag af te werken, terwijl zijn feitelijke gemiddelde rond de tweehonderd per jaar bleef. Voor het zandstralen gebruikt hij zijn eigen cabine; omdat het schuurmiddel dat hij verkiest zeer fijn is, duurt het lang voordat het oppervlak de gewenste textuur krijgt. Dankzij deze nauwkeurigheid worden zijn gezandstraalde werken evenzeer gewaardeerd als zijn gladde stukken.

De stempeling is eenvoudig: op de pijpen staan de vermeldingen "Benni", "Handmade" en "Made in Denmark". De kwaliteitsindeling varieert per afwerking; bij gladde oppervlakken lopen drie niveaus op van 1 naar 3, bij gezandstraalde worden 1 en 2 gebruikt. In beide afwerkingen worden de mooist bevonden exemplaren bovendien met een zwaanfiguur onderscheiden. Bij de mondstukken ligt het zwaartepunt op eboniet, bij gezandstraalde koppen komt ook acryl voor; op verzoek wordt geweten dat cumberland of amber wordt gemonteerd. Materialen zoals bamboe en eik komen alleen in dunne ringen, met mate, voor.

Hij is niet de enige pijpenmaker in de familie: ook zijn zoon Lasse Skovgaard werkt in dezelfde streek. Bronnen lopen uiteen over de vraag of zij hetzelfde atelier delen, of op twee afzonderlijke werkbanken op enkele minuten afstand van elkaar werken. Gemeenschappelijk is dat vader en zoon vaak samen nieuwe oppervlaktebehandelingen en kleurexperimenten uitproberen.