Brentegani Pipe (Michele Brentegani)

Brentegani Pipe is het eenmansatelier dat Michele Brentegani, werkzaam in Verona in de Noord-Italiaanse regio Veneto, onder zijn eigen naam voert. De meester, geboren in 1989 volgens de registraties, begon in 2015 met het maken van pijpen en maakte er in 2020 zijn voltijdse beroep van. Het atelier levert geen seriematige productie af; elk stuk gaat van ontwerp tot laatste polijstbeurt door dezelfde handen.

Van hout naar pijp

Het diploma van Brentegani heeft niets met pijpenmakerij te maken: hij werd opgeleid in de traditionele Chinese geneeskunde en tuina-massage. Houtbewerking was daarentegen een bezigheid die al vanaf zijn jeugd voortduurde; voor de pijp maakte hij onderling niets met elkaar te maken hebbende voorwerpen zoals bogen en bamboefluiten. Nadat hij in 2015 de churchwarden-pijp van een vriend had gezien, probeerde hij zelf een pijp te maken. Hij slaagde erin de kop met de middelen die hij had te vormen; het mondstuk bleef zowel qua methode als qua materiaal een probleem dat hij niet kon oplossen. Naar verluidt werd dit knelpunt opgelost nadat, na een briefwisseling met Brebbia, een van de gevestigde Italiaanse producenten, hem drie mondstukken werden toegestuurd. De volgende jaren gingen grotendeels op aan deeltijdwerk en veel vallen en opstaan.

Van tentoonstelling naar academie

Op de periode van zelfstudie volgden contacten met andere pijpenmakers; in dit stadium wordt in de registraties de begeleiding vermeld van Ulrik Ash, bekend als Pipe Ulrik. Het atelier maakte zijn naam voor het eerst in 2018 breed bekend, tijdens de PipAlp-bijeenkomst in Triveneto. In 2020 werd hij toegelaten tot de Accademia della Pipa, waar strenge toelatingseisen gelden; onder de meesters bij wie hij hier werkte, worden in de registraties Gabriele Dal Fiume, Davide Iafisco, Mimmo Romeo en Gioacchino Sauro genoemd. In datzelfde jaar werd het atelier een voltijdse onderneming. Deze route sluit aan bij de Italiaanse traditie van handgemaakte pijpen, die berust op overdracht van meester op leerling.

Materiaal en kleur

Het hoofdmateriaal van het atelier is de lichtgekleurde variant van Italiaanse briar; daarnaast worden ook morta en olijfhout geregeld bewerkt. Materialen als hoorn, bamboe, ebbenhout, snakewood en tagua worden ingezet als steelverbindingen, ringen en sierelementen. Het meest herkenbare kenmerk van het merk is echter de kleur. Op de ebonieten mondstukken is azuur- of lapis-blauw de tint waar de meester het vaakst naar grijpt; ook zeeschuimgroen en magenta komen voor. Bij het verven van de kop wordt terughoudender te werk gegaan, en de kleuren van kop, mondstuk en verbindingsstukken worden op elkaar afgestemd. Diezelfde kleurgevoeligheid is zowel bij de lichte Italiaanse briar als bij de donkere morta en het olijfhout terug te zien.

Vormrepertoire en lichtgewicht

De belangstelling van Brentegani strekt zich uit van de Engels-Franse klassiekers tot de Deense school, die zich vanaf 1950 vormde. In zijn catalogus staan naast gevestigde vormen als billiard, brandy en prince ook vrij vormgegeven stukken. Er is ook een tussengroep waarin beide richtingen elkaar raken: pijpen die de herkenbaarheid van het klassieke silhouet behouden, maar in een of twee details van de regel afwijken. De gemeenschappelijke noemer is lichtheid. In Italiaanse merkgidsen worden de werken van Brentegani omschreven als dunwandig en met een evenwichtige compositie; er wordt vermeld dat de meeste van zijn pijpen onder de 35 gram blijven.