Briar Art (Brian Ruthenberg)

Briar Art is de naam van de eenmanswerkplaats die de Amerikaanse pijpenmaker Brian Ruthenberg in Michigan runde. Ruthenbergs eigenlijke vak was machine- en matrijzenbankwerker; de gewoonte om met nauwe toleranties te werken, is later ook doorgedrongen in zijn pijpenwerk. Het aantal pijpen dat zijn werkplaats ten noorden van Detroit voortbracht, is nooit hoog geweest, maar het merk behoorde in de jaren 2000 wel tot de bekende namen binnen de Amerikaanse wereld van handgemaakte pijpen.

Oprichting van de werkplaats

Ruthenbergs eerste kennismaking met het ambacht kwam via een kant-en-klare pijpenmaakset die hij verkreeg van de Amerikaanse meester Mark Tinsky. De overstap naar regelmatige productie kwam er na een reis naar het Upper Peninsula van Michigan; volgens overlevering kocht hij daar zijn eerste briarblokken bij Lee von Erck.

Een belangrijk deel van zijn technische kennis kreeg hij via het IRC-chatkanaal dat de pijpenmakers van die tijd bijeenbracht; Ruthenberg geeft aan in deze jaren hulp te hebben gehad van Robert Vacher en Dale Adkins. De techniek van het handgesneden mondstuk leerde hij van Michael Lindner, en op de snijwedstrijd op de pijpenbeurs in Richmond won hij de tweede plaats in de amateurcategorie. De werkplaats werd in 2001 opgericht als deeltijdbezigheid en werd na 2005 een voltijdse activiteit; tot die tijd verdiende Ruthenberg de kost als vrachtwagenchauffeur op lange afstanden.

Vakmanschap

Voor de Briar Art-pijpen werd platogesneden briar gebruikt, afkomstig uit Italië en Marokko. De mondstukken werden niet kant-en-klaar ingekocht, maar met de hand gesneden uit staven ebonite en cumberland. Het rookkanaal werd over de lengte van de steel geboord met een diameter van 4 millimeter en versmalde binnen het mondstuk richting de mondopening; bij pijpen met een grote kopdiameter werd ook het kanaal verbreed. Deze brede, vanbinnen gepolijste kanaalconstructie vormt de basis van de door het merk nagestreefde eigenschap van een gemakkelijke trek en een koele rook. De jaarlijkse productie bleef beperkt tot tussen de honderd en honderdvijftig stuks; de eigenlijke faam binnen de gemeenschap werd verworven met het sandstralen.

Stempels en klassen

Het najaar van 2002 vormt een keerpunt in de stempels. Volgens overlevering droegen de pijpen tot oktober 2002 de stempel BAR, bestaande uit de initialen van de meester; daarna werd overgestapt op de gebogen tekst RUTHENBERG, met daaronder regels die het land van herkomst en het feit dat het om handwerk gaat, vermelden. De pijpen worden bovendien gedateerd met de laatste twee cijfers van het productiejaar. De naam van het topsegment, gereserveerd voor de stukken waar de meester zelf het meest tevreden over was, is Caliper; deze stempel werd gebruikt voor uitgelezen blokken met een rechte of ringvormige adertekening.

Huidige status

De werkplaats Briar Art produceert al geruime tijd niet meer. Het merk is tegenwoordig alleen nog te volgen via pijpen die van eerdere eigenaren weer in omloop komen; deze stukken worden gerekend tot de voorbeelden van hoogwaardig Amerikaans vakmanschap.