Brigham Pipes

Brigham Pipes is het Canadese pijpenmerk dat in 1906 door Roy Brigham in Toronto werd opgericht en vier generaties lang in handen van dezelfde familie is gebleven. Het merk werd niet zozeer bekend door zijn briarwerk, maar door het filtersysteem, gebaseerd op een verwisselbaar esdoornstaafje dat in het mondstuk wordt geplaatst.

Van reparatiewerkplaats tot fabriek

Roy Brigham, die zijn opleiding voltooide bij een in Toronto gevestigde Oostenrijkse pijpenmaker, opende in 1906 zijn eigen reparatiewinkel. In de eerste jaren kwam de omzet vrijwel geheel uit reparaties. Binnen twaalf jaar groeide het atelier uit tot een team van zes personen en werd het een adres waarvan de vakmanschap ook buiten Toronto bekend werd. In diezelfde periode begonnen ook pijpen met zijn eigen signatuur te verschijnen; als product van een atelier dat wist waar reparaties het vaakst nodig waren, werden punten als de verbinding tussen ketel en steel verstevigd uitgevoerd zonder de lichtheid te verliezen.

De pijpen die voor reparatie binnenkwamen, vormden tegelijk een archief van klachten. De conclusie die Roy Brigham uit dit archief trok, was dat wat rokers het meest stoorde, het brandende gevoel op de tong (tongue bite) was. De gangbare verklaring uit die tijd weet het probleem aan de temperatuur van de rook.

Het esdoornfilter

In de tweede helft van de jaren dertig zochten Roy en zijn zoon Herb — die rond 1938 de leiding overnam — de verklaring niet in de temperatuur maar in de chemie: de teer en zuren in de rook zorgden voor een licht brandend effect op de tong. Het doel dat hieruit voortkwam, was een poreus materiaal te vinden dat deze resten kon vasthouden zonder de smaak van de tabak af te vlakken. Het merendeel van de proeven leverde niets op, en een deel gaf de rook zelfs een eigen bijsmaak. Slechts twee materialen voldeden aan de criteria: bamboe en hard esdoornhout. Omdat het laatste in Canada regelmatig te verkrijgen was, viel de keuze daarop.

Het resultaat was een cilindrisch esdoornstaafje met een gat over de hele lengte. Het staafje paste in een daarvoor gefreesde uitsparing in de steel en werd, wanneer het vol raakte, vervangen door een nieuwe. Doordat de nauwe doorsnede de trek niet belemmerde, bleef de pijp licht van trek, terwijl toch een belangrijk deel van de resten werd tegengehouden voordat deze de mond bereikten. Het systeem werd in Canada gepatenteerd onder nummer 372982, en latere pijpen kregen het stempel "CAN PAT 372982". Voor de algemene werking van residu-opvangsystemen kan het artikel pijpfilters en -systemen worden geraadpleegd.

Groei en verplaatsing van de productie naar Europa

De modellen met filter openden de weg voor het merk. Tegen de jaren zestig was het personeelsbestand tot boven de veertig gegroeid; in 1970 werd verhuisd naar een groter pand en groeide het netwerk van verkooppunten in Canada tot honderden. Lange tijd droeg het merendeel van de in het land vervaardigde pijpen het stempel Brigham. De ketels waren voornamelijk van briar gemaakt en het assortiment strekte zich uit van de klassieke billiard-familie tot vrije vormen (freehand).

De kwaliteitsklassen werden aangegeven met messing stippen op de steel; hoe meer stippen, hoe hoger de perfectie van de briaraders. Dit systeem, dat meer dan veertig jaar over acht niveaus liep, werd in 1980 herzien tot zeven niveaus, waarbij de aparte serienamen werden losgelaten. Voor details over stempels en stippen kan het artikel stippen, stempels en datering bij Brigham-pijpen worden geraadpleegd.

Roy's kleinzoon Mike Brigham kwam in 1978 bij het bedrijf. Herb Brigham overleed in 2010 op vierennegentigjarige leeftijd. Nadat begin jaren 2000 het personeelsbestand in Toronto slonk, werd de ketelproductie eerst naar Italië en vervolgens naar Frankrijk verplaatst; de esdoorn filterstaafjes bleven in Canada worden geproduceerd. Volgens de overlevering hebben meesters als Philip Trypis en Julius Vesz, die later onder hun eigen naam bekend werden, het vak in dit atelier geleerd.