Butera (Michael Butera)

Butera is het merk van de handgemaakte briar-pijpen die de Amerikaanse meester Michael (Mike) Butera onder eigen naam produceert. Butera, die eind jaren 1970 achter de werkbank ging, geldt als een van de eerste Amerikaanse meesters die het niveau van vakmanschap en afwerking bereikte dat tot dan toe kenmerkend werd geacht voor Europese ateliers; daarom wordt de geschiedenis van de Amerikaanse handgemaakte pijpenscene vaak bij hem laten beginnen.

Van Verzekeringsbranche naar Werkbank

Butera kwam niet vanuit een ambachtstraditie naar de werkbank, maar vanuit het rookgenot zelf. Zijn eigenlijke beroep was verzekeringsmakelaar; zijn relatie met de pijp ging ook lange tijd niet verder dan die van een geïnteresseerde gebruiker. Wat deze interesse omzette in productie, was de reis naar Europa die hij eind jaren 1970 maakte. Het zwaartepunt van de reis lag in Italië en Denemarken; Butera bestudeerde in de toonaangevende ateliers van die tijd zowel de inrichting van de werkbank als de vormgevingsopvatting ter plaatse. Naar verluidt kreeg hij daarbij de gelegenheid het werk van beeldsnijder Baldo Baldi van dichtbij te zien, en bouwde hij ook een blijvende vriendschap op met Carlo Scotti, de oprichter van het merk Castello. Bij zijn terugkeer combineerde hij twee bezigheden: enerzijds begon hij een handel in tabak en sigaren, anderzijds richtte hij zijn eigen werkbank in om pijpen te snijden.

Prijzen en Productieomvang

De bekendheid kwam snel. Volgens overleveringen won Butera op de eerste beurs waar hij als pijpmaker aanwezig was — in 1985 — de prijs voor "beste standaardvorm"; gedurende de negen jaar waarin hij regelmatig pijpen inzond voor de beurzen van Pipe Collectors International, werd hij ook elk jaar bekroond. De productie groeide echter nooit uit tot fabrieksschaal. Zelfs in zijn productiefste periode overschreed de jaarlijkse productie de 150 tot 200 pijpen niet; naar verluidt reisde de meester regelmatig naar Italië om de blokken persoonlijk uit te zoeken. Deze kloof tussen het aantal prijzen en het productievolume geldt als de belangrijkste reden waarom de signatuur Butera al in die jaren zeldzaam en gewild was.

De Tabak- en Sigarenkant

De naam Butera verscheen niet alleen onder pijpen. De meester verlegde na verloop van tijd zijn zwaartepunt naar het mengen en distribueren; de in 1993 in de Dominicaanse Republiek geproduceerde sigarenlijn Butera Royal Vintage stamt uit deze periode. Ook aan de kant van pijptabak kwamen mengsels onder zijn eigen naam in omloop: de Royal Vintage-serie werd in de Verenigde Staten geproduceerd, terwijl de series Kingfisher en Pelican werden gemaakt door Germain op het eiland Jersey. De handelslast hield de meester jarenlang weg van de werkbank; er wordt vermeld dat hij later beide bedrijven van de hand deed.

Invloed en Huidige Situatie

Butera's eigenlijke bijdrage aan de Amerikaanse pijpenmakerij wordt niet zozeer gezocht in de stukken die hijzelf produceerde, als wel in de generatie die na hem kwam. Men neemt aan dat hij een aandeel had in de vorming van namen als Michael Frey, Steve Weiner, Larry Roush en Premal Chheda. Een ander kanaal waarlangs kennis buiten het atelier terechtkwam, was het pijpmaakseminarie dat hij samen met Lee von Erck organiseerde voorafgaand aan de pijpenbeurs in Chicago. In augustus 2017 raakten het huis en de garageateliers van de meester beschadigd bij de grote overstroming die Houston trof; volgens overleveringen werd de productie sindsdien stilgelegd, en hierover is geen recentere informatie beschikbaar. Butera-gesigneerde pijpen zijn daarom vandaag alleen nog stukken in beperkt aantal die tussen verzamelingen van eigenaar wisselen.