Canaan Pipes

Canaan Pipes is een pijpenatelier dat Abi Natur eigenhandig runt in de aan de Adriatische kust gelegen stad Bar in Montenegro. Het oprichtingsjaar van het atelier staat niet in de bronnen vermeld; wat het merk herkenbaar maakt, is niet zijn geschiedenis maar zijn werkwijze. De productie is eenmans- en kleinschalig: stukken worden een voor een aangepakt, en er wordt niet aan een volgend begonnen voordat het vorige klaar is. Volgens de meester zelf heeft hij, voordat hij het atelier opende, lange tijd in Europa en het Middellandse Zeegebied gewoond, en de sporen van de plekken die hij zag, zijn later in de vormen die hij maakt terug te vinden.

Werkwijze

Bij Canaan-pijpen wordt geen mal gebruikt. Hoewel er in het atelier enkele klassieke vormen terugkeren, is elke kop apart gevormd, waardoor geen twee stuks identiek zijn; het merk wordt om die reden gerekend tot de freehand-traditie.

Het atelier hanteert twee zelf opgelegde technische criteria. Ten eerste moet het met de hand geboorde rookkanaal precies vanaf de bodem in de tabakskamer uitkomen; ten tweede moet een pijpenreiniger van de tip van het mondstuk tot op de bodem van de kamer kunnen worden doorgevoerd zonder dat er iets wordt gedemonteerd. Een kop die niet aan beide voorwaarden voldoet, wordt niet verkocht. De kamer wordt naar onder toe conisch versmald geopend en met de hand geschuurd afgewerkt.

Mondstukken worden niet als kant-en-klaar onderdeel ingekocht; de staaf wordt uit voorraadmateriaal met de hand gesneden, en ook de tenon wordt uit hetzelfde stuk gehaald. Als mondstukmateriaal worden naast Duits eboniet ook cumberland en lusit gebruikt.

Materiaal: briar en olijfhout

Het merendeel van de koppen komt uit plateau-gezaagd briarblok. Een deel van de blokken wordt en gros ingekocht, een deel wordt door de meester zelf uitgezocht; ongeacht de herkomst wordt elk stuk voor gebruik afzonderlijk gekeurd.

Het materiaal dat het merk vooral onderscheidt, is olijfhout. De omgeving van Bar staat bekend om een olijvensoort die, tussen zee en berg, in een streng klimaat zeer langzaam groeit; volgens de overlevering staat deze soort bekend als "Barska žutica" (Olea europaea). De trage groei verhoogt de dichtheid van het hout, en de meest gezochte stukken komen van bomen die op nagenoeg kale rots hebben standgehouden: deze eeuwenlange weerstand laat een dicht, aan marmer doen denkend nerfpatroon achter. De meester verzamelt het hout zelf, van bomen die soms meer dan driehonderdvijftig, soms zelfs achthonderd jaar oud zijn, en laat het volgens traditionele methode nog enkele jaren rijpen. Deze rijpingsfase wordt als noodzakelijk beschouwd om het risico op scheuren te verminderen bij dit vette en lastig te bewerken hout.

Het gebruik van olijfhout in pijpen is geen nieuw zoeken; het wordt beschouwd als een van de meest gevestigde opties naast ander hout dan briar. De Stara Maslina ("Oude Olijfboom"), het symbool van de streek waarvan de leeftijd op zo'n tweeduizend jaar wordt geschat, wordt vaak aangehaald om te laten zien hoe ver de geschiedenis van deze boom in de omgeving van Bar teruggaat.

Bekendheid

Omdat het aantal geproduceerde stukken beperkt is, is het merk vooral bekend in verzamelaarskringen en minder via een breed distributienetwerk. De namen die de meester aan zijn pijpen geeft, worden gekozen met associaties uit literatuur, zeevaart, schilderkunst en beeldhouwkunst; deze naamgevingsgewoonte wordt gezien als een verlengstuk van de neiging om elk stuk als een apart ontwerpidee te presenteren.