Cavicchi (Claudio Cavicchi)

Cavicchi is een Italiaans pijpenatelier, gevestigd op een boerderij bij Bologna en vernoemd naar zijn oprichter. Claudio Cavicchi kwam op een ongewone manier tot het vak: hij was dertig jaar boer geweest en loste het pijpenmaken niet op bij een meester, maar door het zelf aan zijn eigen werkbank uit te proberen. Het atelier wordt tegenwoordig gerekend tot de kleinschalig producerende, onafhankelijke Italiaanse makers; het dankt zijn naam aan de nauwgezetheid bij het selecteren van blokken en aan een classificatiesysteem dat oploopt met het aantal letters.

Een werkbank geopend uit ongeduld

Het begin heeft te maken met een bestelling die niet werd geleverd. Cavicchi bestelt via een plaatselijke tabakswinkel bij het merk Caminetto een pijp in de vorm van een Oom Paul; de pijp wordt maar niet afgeleverd. De wachttijd verschilt naargelang de bron van enkele maanden tot ruim een jaar. Uiteindelijk geeft Cavicchi het wachten op, schaft hij een blok en een kant-en-klaar acrylen mondstuk aan, en maakt hij zelf iets dat lijkt op de pijp die hij had besteld. De bronnen dateren deze eerste poging op 1974; de werkbank gaat daarna nooit meer dicht.

Lange tijd blijft pijpen maken een bezigheid naast het boerenwerk. Nadat Cavicchi na dertig jaar het boeren opgeeft, gaat hij fulltime aan de slag, maar de jaarlijkse productie neemt door deze overgang niet toe — ze daalt juist, omdat aan elk stuk meer tijd wordt besteed. Het atelier functioneert op familieschaal; zijn vrouw Daniela neemt werkzaamheden als het polijsten van mondstukken en het openen van rustieke oppervlakken voor haar rekening.

Blok, nerf en afwerking

Het kenmerk dat het merk vooral bekend heeft gemaakt, is de kwaliteit van de nerf in het gebruikte bruyèrehout (briar). Cavicchi koopt geen grote partijen in één keer, maar in de loop van het jaar herhaaldelijk kleine hoeveelheden blokken; deze aanpak zorgt ervoor dat zijn keuzemogelijkheden voortdurend worden ververst. Over de geografische herkomst van de blokken zijn alleen aanduidingen van de verkoper voorhanden; daarin komen de namen Calabrië en Ligurië voor. Blokken die het atelier binnenkomen, worden in een aparte ruimte ongeveer twee jaar gerijpt voordat ze op de werkbank komen.

De keuze van de vorm en de richting van de nerf zijn hier twee onderling verbonden beslissingen: elk blok wordt stuk voor stuk doorgenomen, op zoek naar de nervrichting die de beoogde vorm vereist. Dat het grootste deel van de productie wordt afgewerkt met een gladde (smooth) in plaats van een gezandstraalde of rustieke afwerking, is het gevolg van deze selectie. Volgens Cavicchi behoren billiard en bulldog tot de vormen die qua nerf het lastigst zijn; de vlakke, parallelle oppervlakken die deze vormen vereisen, zijn moeilijk te verenigen met de nervrichting die zich vanuit het midden van het blok naar buiten toe opent. Alle pijpen worden afgewerkt met een acrylen mondstuk; de reden hiervoor is dat acryl in de loop van de tijd niet oxideert.

Classificatie en stempels

Cavicchi-pijpen worden gerangschikt naar het aantal C's dat erop is gestempeld. Eén C is de laagste klasse; naarmate nerf en afwerking hoger uitvallen, loopt het aantal letters op tot vijf. Boven deze reeks staan nog twee namen: de een na hoogste klasse is Perla, de hoogste Diamante. Er wordt aangegeven dat het aantal pijpen met de Diamante-stempel volgens overlevering zeer beperkt is.

De wedstrijdtafel en erkenning

De naam Cavicchi werd binnen de gemeenschap eerst bekend door langzaam-rookwedstrijden. De regel van deze wedstrijden is drie gram tabak met slechts twee lucifers aan te steken en zo lang mogelijk brandend te houden zonder dat hij uitgaat. Hij nam voor het eerst deel in 1982; naar verluidt won hij het Italiaanse kampioenschap in 1983, 1985 en 1988, en het wereldkampioenschap in 1989, 1991 en 1993. Zijn tijd in 1993 werd genoteerd als drie uur, negen minuten en drie seconden.

Het duurde langer voordat zijn pijpen brede erkenning kregen; Cavicchi zegt dat die periode ongeveer vijftien jaar besloeg. Het merk wordt tegenwoordig gerekend tot de onafhankelijke Italiaanse ateliers die buiten de scholen van Pesaro en Como vallen.