Cornelius Mänz

Cornelius Mänz is een pijpenmeester die alleen werkt in Reutlingen, in het zuidwesten van Duitsland. Zijn naam werd in pijpkringen in 2001 bekend, toen hij zijn eerste pijpen aan een breder publiek introduceerde; in de daaropvolgende jaren werd hij een van de weinige Duitse werkplaatsen die regelmatig op internationale pijpbijeenkomsten vertegenwoordigd waren. Zijn productie wordt bewust laag gehouden; zijn naam wordt niet met een serie geassocieerd, maar met stuk voor stuk gesigneerde stukken.

De weg naar de werkplaats

Mänz kwam niet via een beroepsmatig traject in het pijpenmakerschap terecht, maar eerst als consument: bekend is dat hij al sinds zijn achttiende pijp rookt. Het eerste deel van zijn beroepsleven speelde zich af in textielontwerp en grafische vormgeving; op zijn dertigste verjaardag, tijdens een vakantie in een klein Deens dorp, stuitte hij op een pijpwerkplaats die hem ertoe bracht zijn eigen werkbank op te zetten. Zonder ooit bij een meester in de leer te zijn geweest, heeft hij zichzelf gevormd door materiaal en gereedschap zelf te onderzoeken; na een voorbereidingsperiode van enkele jaren bracht hij zijn eerste pijpen op de markt. Zijn achtergrond als ontwerper wordt vaak genoemd als de voornaamste reden voor het proportiegevoel en de lijnbeheersing in zijn vormen.

Vervaardigingsvisie

Mänz' ketels worden niet op een kopieerbank gevormd, maar op een schuurschijf en bandschuurmachine; dat wil zeggen dat het uiteindelijke silhouet rechtstreeks onder de hand van de meester ontstaat. Bekend is dat hij streng is in de uitlijning van het boorgat en verwacht dat het rookkanaal naar de steel precies samenvalt met het midden van de ketel. In zijn pijpen wordt geen plamuur gebruikt: mocht er een klein gebrek in het briar optreden, dan blijft dit ofwel gewoon zichtbaar, of de ketel wordt gezandstraald of licht gerustificeerd. Dat gezandstraalde exemplaren de laatste jaren vaker voorkomen bij zijn oppervlaktebehandelingen, wordt toegeschreven aan het feit dat hij gebruik kan maken van de zandstraalapparatuur van een naburige fabriek.

Mondstukken worden met de hand gesneden en meestal van eboniet gemaakt; een 9 mm filterholte is geen vast terugkerend detail. Bij versieringen en overgangsringen worden hoorn, bamboesteel en verschillende hardhoutsoorten gebruikt. Mänz' naam wordt het meest geassocieerd met dit mondstukvakmanschap; de nauwgezetheid waarmee het in de mond liggende deel wordt verdund, geldt als de voornaamste reden dat hij wordt gerekend tot de meesters die als maatstaf gelden bij het bewerken van mondstukmaterialen.

Invloed en positie

Zijn vormentaal wordt meestal in verband gebracht met de zachte, vloeiende lijn van de Deense school; de lichte opwaartse beweging in profielen en de ingetogen organische details gelden als de meest genoemde tekenen van deze band. Ondanks de lage productie zijn Mänz' werken positief ontvangen in een kring waartoe ook bepalende namen uit zijn generatie behoren, zoals Bo Nordh, Tom Eltang en Rainer Barbi. Hij zet zijn werk vandaag voort in zijn werkplaats in Reutlingen en zijn pijpen worden op internationale beurzen en tentoonstellingen getoond.