Davorin

Davorin is een kleinschalig atelier in Zagreb, gesigneerd onder de eigen naam van een Kroatische pijpenmaker. De achternaam van de meester wordt in de bronnen als Denović vermeld; de gediakritiseerde schrijfwijze is niet met onafhankelijke bronnen bevestigd. De naam van het atelier wordt in de gemeenschap vóór alles geassocieerd met morta, dat wil zeggen eikenhout dat door duizenden jaren in moerassen en rivierbeddingen half versteend is geraakt. De meester heeft daarnaast het voorzitterschap bekleed van de in Zagreb gevestigde Pijprokersvereniging "Lula", en beoefent het pijpmaken naast zijn hoofdberoep.

Een identiteit die uit het materiaal voortkomt

De huidige identiteit van het atelier is het resultaat van een zoektocht naar materiaal. De meester werkte eerst met briar, probeerde vervolgens olijfhout, en maakte uiteindelijk morta tot zijn hoofdmateriaal. De briar die hij gebruikt, komt grotendeels van de Adriatische kust; naar zijn zeggen is Kroatië zowel voor heidewortel als voor olijfhout een gunstig land, en gold het in het verleden als een belangrijke productieregio voor kleipijpen.

Voor de aanvoer van morta werkt hij samen met een timmerman die in de bronnen alleen bij zijn voornaam Darko bekend is; zijn achternaam wordt nergens vermeld. Het materiaal wordt voornamelijk gewonnen uit de valleien van de rivier de Sava en haar zijrivieren, en de ouderdom van de stukken loopt uiteen van enkele eeuwen tot duizenden jaren. In de eigen presentatie van het atelier wordt gezegd dat het oudste stuk afkomstig is uit de rivier de Krapina en ongeveer 8.290 jaar oud is; van dit getal bestaat geen onafhankelijke bevestiging. De tijd die het hout ondergronds doorbrengt, verrijkt het mineraal en verdonkert of verandert de kleur navenant. In de presentatie van de meester worden, naast zwart, tinten genoemd die hij "goud" en "koper" noemt, evenals experimenten met de zeldzamere rode en blauwe aders. Voor de algemene eigenschappen van het materiaal kan het artikel morta en het artikel het maken van pijpen uit morta worden geraadpleegd.

Het stempel met Glagolitische letters

Het tweede detail dat het atelier herkenbaar maakt, is het stempel. De pijpen dragen een heet ingebrande, gestileerde "D" ontleend aan het Glagolitische alfabet (Glagoljica). Volgens de uitleg van de meester komt deze keuze voort uit de wens om een symbolische band te leggen tussen een zeer oud materiaal en het oudste schrift van de Slavische wereld. Het Glagolitische alfabet is het eerste Slavische schriftsysteem, gedateerd op het midden van de 9e eeuw; de traditionele overlevering wil dat het schrift teruggaat op de Byzantijnse monnik Cyrillus uit Thessaloniki. Kroatië is de streek waar dit alfabet het langst is blijven bestaan: in sommige gebieden bleef het tot in de 19e eeuw in gebruik.

Productie en bekendheid

Davorin-pijpen worden niet in serie geproduceerd; ze worden stuk voor stuk met de hand gevormd en het aantal blijft beperkt. In vroege promotieteksten omschrijft de meester het pijpmaken niet als commerciële bezigheid, maar als een hobby waarmee hij zijn naaste omgeving geschenken geeft. In de loop der jaren zijn zijn werken ook buiten Kroatië gezien, en is hij een van de weinige namen geworden die worden genoemd wanneer het over morta-pijpen gaat.

Over het aantal jaren dat de meester al pijpen maakt, spreken de bronnen elkaar tegen: in promotieteksten die op verschillende data zijn gepubliceerd, komen getallen als vijftien, twintig en negenentwintig jaar voor. Deze getallen moeten worden gelezen in het licht van de datum waarop ze zijn geschreven; een exact beginjaar staat niet in de bronnen vermeld.