Don Florian

Don Florian is het merk van een klein atelier dat Matteo Stefani in Italië helemaal alleen runt. Deze signatuur, die geen enkele band heeft met serieproductie, staat bekend om twee voorkeuren: het gebruik van uitsluitend de buitenste laag van oude plateau-briarknollen, en het volledig achterwege laten van draaiend gereedschap bij het vormgeven.

Werken met vijl en schuurpapier

De materiaallijst van het atelier is kort. Stefani verklaart geen ander hout te gebruiken dan eersteklas plateau-briar van Calabrische en Corsicaanse oorsprong, minstens vijf jaar gerijpt. Alleen het buitenste deel van de knol wordt bewerkt; hier bevindt zich het oudste en hardste weefsel van de boom. Bij vrij gevormde (freehand) en forse exemplaren wordt een deel van het plateauoppervlak ruw gelaten, zodat voor iedereen die naar de pijp kijkt zichtbaar blijft waar het materiaal vandaan komt.

Bij het vormgeven komt geen draaibank of vergelijkbaar draaiend gereedschap te pas. De ruwe vorm wordt met een vijl bewerkt, waarna het oppervlak wordt afgewerkt met steeds fijner schuurpapier — van ongeveer korrel 80 tot korrel 800. Dit is een manier van werken die onvergelijkbaar trager verloopt dan hetzelfde werk met een machine, en die het aantal geproduceerde stukken vanzelf beperkt. Bij de afwerking wordt uitsluitend carnaubawas gebruikt; er wordt geen verf, kleurstof of andere coating aangebracht. Op de resulterende open oppervlakken wordt het aderpatroon door geen enkele ingreep verhuld, en deze naaktheid bepaalt in grote mate het uiterlijk van het merk. In verkoopcatalogi zijn breed gevormde freehand-koppen en vrije vormen de meest voorkomende vormen.

Van advocatuur naar houtsnijwerk

De informatie over Stefani's levensloop berust grotendeels op zijn eigen verklaringen; er is geen mogelijkheid tot vergelijking met een onafhankelijke bron. Volgens zijn eigen relaas werd hij in 1971 geboren in de buurt van Venetië en maakte hij in 1992, als student die zich voorbereidde op zijn rechtenexamens, voor het eerst kennis met de pijp. In de jaren die volgden, bleef hij weg van de pijp; in 2002 begon hij zijn loopbaan als advocaat en richtte hij zich twee jaar later op het verzamelen van het werk van topmakers. In de collectie die hij zelf opsomt, bevonden zich namen als Dunhill, S. Bang, Bo Nordh, Castello en Ser Jacopo.

Zijn eigen pogingen om pijpen te snijden begonnen in 2005. Stefani zegt dat hij heel wat knollen heeft verspild voordat hij tevreden was met wat uit zijn handen kwam. Dat hij regelmatig ging werken, eerst voor zichzelf, daarna voor zijn naaste kring, dateert van rond 2008; ook de merkidentiteit heeft zich pas na die datum gevestigd. De jaren 1992 en 2008 komen ook terug in diverse verkooppromoties, maar de gemeenschappelijke bron daarvan is opnieuw het eigen relaas van de maker.

De oorsprong van de naam

De merknaam is afgeleid van een plaatsnaam. In de tuin van Stefani's oude landhuis staat een kleine kapel waarvan wordt gezegd dat ze relieken bevat van de Romeinse soldaat Sint-Florianus; de maker verklaart zijn pijpen te snijden in het atelier vlak naast deze kapel. De stad waaronder het atelier valt, wordt in verschillende bronnen op uiteenlopende wijze vermeld en wordt hier daarom niet genoemd.