Dunhill Curiosities: Minder Bekende Feiten over het Merk

Dunhill Curiosities is de titel waaronder enkele feiten zijn verzameld die niet passen in de bekende geschiedenis van het merk Alfred Dunhill. Het brengt op zichzelf staande details samen: patentdossiers, werkplaatspraktijk, een in het buitenland verleende productievergunning en het lot van de privécollectie van de oprichter. Het hoofdverhaal van het merk staat in het artikel Dunhill (White Spot); wat hier volgt zijn de kanttekeningen bij dat verhaal.

Patroonvulling en de Vernon-verbinding

Een van de op naam van Alfred Dunhill geregistreerde uitvindingen is een kant-en-klare tabakspatroon, bedoeld om het stoppen van de pijp te versnellen. De aanvraag in de Verenigde Staten werd ingediend op 19 september 1921; het document met nummer 1.490.808, getiteld "Means for Charging Smoking Pipes", werd op 15 april 1924 verleend. Het idee was eenvoudig: een cilindervormig samengeperste tabaksmassa wordt in een gemakkelijk te scheuren papieren of soortgelijke verpakking gestoken; trekt men aan het aan de verpakking bevestigde lint, dan gaat deze open en komt de tabaksmassa rechtstreeks in de kop terecht. De patronen werden aangeprezen in het tabaksgedeelte van de catalogus "About Smoke" van het bedrijf.

Het tweede dossier staat op naam van Vernon Dunhill en betreft het veerbelaste spigot-mechanisme waarmee het mondstuk aan de steel wordt bevestigd. Een in de lengte gespleten metalen lip klemt tegen de bijbehorende ring en houdt zo het mondstuk op zijn plaats; trekt men eraan, dan komt het los, duwt men het terug, dan grijpt het opnieuw. Er zijn twee uitvoeringen van dit mechanisme bekend, waarvan het ene deel op de steel en het andere op het mondstuk werd gemonteerd, en beide zouden zijn gebruikt van begin jaren dertig tot medio 1936. In de pijpenliteratuur wordt vermeld dat in april 1931 in Engeland voorlopige bescherming werd verkregen en dat het patent eind van datzelfde jaar onder nummer 363582 definitief werd; dit is niet te bevestigen aan de hand van een officiële registratie. Het Amerikaanse equivalent werd in 1932 verleend onder nummer 1.861.910. Voor de plaats van de stempels uit deze periode bij het dateren, zie het artikel Dunhill Patentstempels en Datering.

Zilveren ringen en fabrieksreparaties

Het aanbrengen van ringen gebeurde in een aparte afdeling van de fabriek, met een klein team van slechts enkele personen. Het gebruikte zilver was 925/1000, het goud 9, 14 of 18 karaat; op originele ringen staat op zijn minst het stempel "AD" in een ruitvormig kader samen met het keurmerk. Omdat zilveren onderdelen onder een bepaald gewicht volgens de Britse wetgeving waren vrijgesteld van de verplichting tot volledige keurstempeling, is het te verwachten dat op sommige ringen de volledige set stempels ontbreekt. Een van de langst dienende namen van deze afdeling, Leslie "Les" John Wood, trad in 1963 in dienst en groeide uit tot een meester in het zilverwerk; het jaar van zijn vertrek varieert in de bronnen tussen eind jaren zeventig en begin jaren tachtig. Wood richtte later samen met zijn vrouw Dolly zijn eigen merk op en zette de ringproductie een tijd lang in zijn eigen atelier voort toen dit werk werd uitbesteed. Onder de voormalige Dunhill-medewerkers die hun eigen bedrijf begonnen, worden ook de oprichters van de merken Sasieni en Ashton genoemd.

Voor reparaties gebruikte het bedrijf een stempel dat documenteerde dat de bewerking in de fabriek had plaatsgevonden. Bij structurele ingrepen zoals het vervangen van een gebroken mondstuk of het herstellen van een gescheurde steel werden de oorspronkelijke stempels van de pijp opnieuw aangebracht, zonder dat er een apart servicestempel werd geplaatst dat de ingreep afzonderlijk vastlegde.

De tabakslicentie voor Duitsland

Naar verluidt begonnen in 1926 gesprekken die in 1938 uitmondden in een licentieovereenkomst, waarna sommige Dunhill-mengsels werden vervaardigd bij het in Hamburg gevestigde bedrijf Joh. Wilh. von Eicken; onder op deze blikken staat de vermelding "Hergestellt in Deutschland". De plaatselijke productie zou vooral bedoeld zijn geweest om invoerrechten te ontlopen. Volgens de eigen bedrijfsgeschiedenis van de firma verwoestte de geallieerde bombardering in 1943 eerst de fabriek in Mülheim en vier weken later het administratiegebouw in Hamburg; von Eicken kreeg zijn vergunning om tabak te produceren pas in 1948 terug. Onduidelijk is wanneer de vervaardiging van Dunhill-mengsels in Duitsland volledig ophield: het ene verhaal stelt dat de productie eindigde met de bombardering van 1943, het andere dat ze doorliep tot vóór 1976. Details staan in het artikel In Duitsland Vervaardigde Vintage Dunhill-tabak.

De collectie van de oprichter

De antieke pijpen, tabakspotten en tabaksboeken die Alfred Dunhill in de loop der jaren verzamelde, werden op 12 mei 2004 geveild bij Christie's South Kensington. Onder de honderdtwintig kavels bevonden zich een kop van meerschuim uit 1880, een achttiende-eeuws paar Delftse tabakspotten en een catalogus van tabaksboeken uit 1874; het bedrijfsarchief hield een aantal stukken buiten de verkoop. Voor de belangstelling van de oprichter voor tabaks- en pijpenliteratuur, zie het artikel The Pipe Book van Alfred Dunhill (1924).