Dunhill Large Billiard Variations (Varianten van LB en 835)

Dunhill Large Billiard Variations is een verzamelaarsonderwerp dat draait om de twee grote billiard-vormen uit de Dunhill-catalogus: LB en ODA 835. Het onderwerp betreft niet zozeer deze twee vormen zelf, maar de individuele exemplaren die weliswaar hetzelfde stempel dragen, maar in maat en verhoudingen afwijken van het gebruikelijke. Het merk herschikte de vormnummers in 1975 tot een driecijferig systeem; de halve eeuw daarvoor omvat het grootste deel van deze afwijkingen.

Het onderscheid tussen dikke steel en potloodsteel

De LB kwam na de Eerste Wereldoorlog in de catalogus en werd de bekendste grote billiard van het merk. De vorm van de kop bleef door de jaren heen steeds hetzelfde: een dikke steel en een volle, appelvormige kop. Daarentegen ziet men in de jaren 1920, vooral op het gezandstraalde Shell-oppervlak, onder hetzelfde stempel een heel andere lijn. Bij deze exemplaren is de steel merkbaar versmald, soms tot een maat die "potloodsteel" genoemd zou worden; de kop is dan weer platter aan de zijkanten en langgerekter.

In verzamelaarsdocumentatie wordt vermeld dat deze twee lijnen ook in het stempel uiteenlopen: bij de dunstelige Shells uit dezelfde jaren werd naast LB het cijfer 7 aangebracht, en bij de Bruyere LB's uit dezelfde periode het cijfer 8; het cijfer verwijst hier niet naar de vorm, maar naar de innerlijke-buiscode (inner tube). Er moet worden opgemerkt dat dit onderscheid niet door een onafhankelijke bron is bevestigd en uitsluitend berust op verzamelaarsonderzoek. Volgens dezelfde documentatie komt de dunstelige lijn rond 1930 tot een einde en keren de Shell LB's terug naar de standaardverhoudingen.

Als reden voor deze vrijheid wordt het technische verschil tussen de oppervlakken aangevoerd. In de vroege jaren van het Shell-oppervlak werd het zandstralen uitgevoerd door de nerf te volgen, waardoor de aanvankelijke schetsvorm tijdens het proces ingrijpend kon veranderen. Ook het materiaal verschilde: bij Shell werd zachte Algerijnse briar gebruikt, bij Bruyere harde Calabrische briar. Bij de meeste Shells die vóór de oorlog voor de Londense winkels werden gemaakt, ontbreekt elk vormstempel volledig en staat er alleen een innerlijke-buiscode op; bij pijpen bestemd voor de export werd, om het bestellen te vergemakkelijken, al vroeg overgegaan op stempelen. Ook wordt vermeld dat het vormnummer 482, dat in de jaren 1930 kortstondig werd geproduceerd, in de merkregisters "zeer grote LB" werd genoemd, maar dit is een uit de tweede hand overgeleverd gegeven.

Herhaalde afwijking in de ODA-periode

Toen na de Tweede Wereldoorlog de ODA/800-serie in gebruik kwam, nam de 835 de plaats in van de grote billiard. De 832 wordt genoemd als de eerste billiard van de serie; hij onderscheidt zich door zijn vrij dikke kop, een steel ter lengte van een Canadian en een korte zadelvormige mondstuk. Bekend is dat de nummering in deze serie pas in 1950 in gebruik werd genomen en dat de enkele exemplaren van daarvoor alleen het stempel "ODA" dragen. De enkele jaren later geïntroduceerde 841 is dan weer een interpretatie met een hogere kop, langer en met een dunnere steel.

Blijkt dat de vroege 835's niet in één enkele mal passen. Exemplaren uit 1952 zijn ongewoon groot, terwijl een exemplaar uit 1953 zo dun is dat het doet denken aan de potloodstelige LB's uit de jaren 1920. Ook tussen 1961 en 1962 zijn enkele dunstelige 835's geregistreerd; van deze wordt beweerd dat een deel ontstond door het inkorten van gebrekkige 841-stelen, en een deel door bewust snijwerk. Deze verklaring wordt ook in de bron zelf als een vermoeden gepresenteerd. Ook de invloed van het oppervlak op de maat is bekend: bij hetzelfde vormnummer wordt de pijp groter naarmate men van Tanshell naar Bruyere gaat. Als reden waarom de potloodstelige grote billiard nooit in de catalogus is opgenomen, wordt de neiging van de dunne steel tot barsten tijdens productie en gebruik genoemd. De lijst van vormnummers vermeldt deze varianten niet onder een apart nummer.