Erik Nielsen

Erik Nielsen is een Deense pijpenmaker, geboren in 1949. Hij begon op middelbare leeftijd met pijpenmaken, na een heel ander beroep te hebben uitgeoefend, en werd binnen korte tijd bekend als een maker die de ingetogen, strak-lijnige benadering van de Deense school omarmde. Volgens gepubliceerde contactgegevens ligt zijn werkplaats in de stad Vejle op het Deense schiereiland Jutland.

Een late maar vastberaden start in het vak

Nielsens jeugd was doordrenkt van pijproken: zijn vader en broer waren pijpenverzamelaars, en hijzelf begon al op zijn dertiende of veertiende met pijproken. Zijn familie komt uit ambachtelijke beroepen: zijn vader was kleermaker, en onder zijn naaste verwanten waren kleermakerij en kapperschap veelvoorkomend. Nielsen volgde ook een opleiding tot kapper, maar heeft dat beroep nooit uitgeoefend. Tussen 1980 en 2000 werkte hij bij de Deense Staatsspoorwegen (DSB); door een ongeval op het werk kon hij daar niet meer terugkeren. De tweedehands pijpenwerkbanken die hij kort voor het ongeval samen met een vriend had gekocht, bleken onverwacht het beginpunt van zijn nieuwe beroep. Naar verluidt maakte hij zijn eerste pijpen met deze oude gereedschappen, geheel al experimenterend.

Leerling in de werkplaats van Balleby

Het keerpunt was zijn kennismaking met meester Kurt Balleby. Balleby beoordeelde eerst zijn vroege pogingen en gaf richting, en liet Nielsen vervolgens anderhalf tot twee jaar in zijn werkplaats werken en opleiden. Deze periode wordt gezien als de fase waarin Nielsen zijn basistechnieken — het vormgeven van de kop, de afstemming tussen steel en mondstuk, en het vakwerk van het rookkanaal — onder de knie kreeg. De bronnen zijn het erover eens dat Nielsen, met steun van Balleby, naar zijn eerste Chicago Pijpenbeurs de vierentwintig pijpen meenam die hij tot dan toe had gemaakt, en dat ze allemaal werden verkocht; voor het jaar van die beurs worden in de bronnen zowel 2002 als 2003 genoemd. Ook wordt aangenomen dat hij vlak na deze beurs, begin jaren 2000, overging tot regelmatige productie onder eigen naam.

Ook na zijn leertijd bleef Nielsen in de kring van zijn Deense collega's; hij heeft aangegeven te hebben geprofiteerd van het advies van namen als Tom Eltang, Peter Hedegaard, Kai Nielsen en Poul Ilsted.

Productie en classificatie

De werkplaats is kleinschalig; de jaarlijkse productie wordt geschat op ongeveer 250 pijpen. Elke pijp wordt afzonderlijk met de hand gevormd en er wordt briar gebruikt. Het vormenrepertoire ligt dichter bij klassieke families dan bij de Deense freehand-lijnen; evenwichtige verhoudingen en een strakke oppervlakteafwerking staan centraal.

De pijpen worden met letters geclassificeerd. Volgens de overlevering staat "A" voor de exemplaren met de meest regelmatige nerf en "D" voor gezandstraalde oppervlakken; sommige pijpen met een eenvoudigere nerf verschijnen ook zonder klasseaanduiding. Dit systeem maakt het voor verzamelaars makkelijker om een Erik Nielsen-pijp te plaatsen op basis van oppervlaktebehandeling en nerfkwaliteit.

Nielsen is een voorbeeld dat laat zien dat meesters die laat in het vak beginnen, geen zeldzaamheid zijn op het Deense toneel. Hij heeft zijn stijl opgebouwd door niet de freehand-traditie van de vorige generatie te herhalen, maar de verhoudingen van klassieke vormen nauwgezet uit te werken. Door zijn beperkte productieomvang wordt zijn naam in de kring van Deense handgemaakte pijpen vooral gezien als voortzetter van de kleine-werkplaatstraditie.