Ershov

Ershov is de naam waaronder het eenmansatelier voor kleien pijpen van de keramist Vladimir Ershov, actief in de Russische stad Rostov aan de Don, bekendstaat. De bekendheid van het atelier komt niet voort uit seriematige productie, maar uit de poging om de vormtaal van kleipijpen die eeuwen geleden in het Donbekken en in Anatolië werden gemaakt, opnieuw op te bouwen. In dit opzicht wordt Ershovs werk beschouwd als zowel een ambacht als een archeologische reconstructiepoging.

Terugkeer naar de kleipijp

De naam van de meester wordt geassocieerd met een beslissing die hij in 1980 nam: dat jaar stopte hij met vrije keramische experimenten en wijdde hij al zijn tijd aan het maken van kleipijpen van 17e-eeuwse Anatolische oorsprong. Toen de laatste meesters die de traditie droegen, overleden, gingen ook de samenstelling van de klei, het mallen en de versieringsdetails grotendeels verloren; Ershov probeerde de ontbrekende schakels aan te vullen door stukken uit die periode in museumdepots te bestuderen en met eigen experimenten. Er wordt verteld dat hij een deel van de werkbanken waaraan hij werkte, zelf heeft gemaakt.

Hij kwam niet via een reguliere ambachtsopleiding tot dit punt. Hij werd in 1949 in Voronezj geboren als zoon van een marineofficier; zijn jeugd bracht hij door in verschillende steden, met uiteenlopende beroepen, van frezen tot bouwwerk, van graafwerk bij archeologische opgravingen tot decorontwerp voor het theater. Toen hij in 1975 terugkeerde naar Rostov aan de Don, maakte hij kennis met keramiek, en volgens overlevering werkte hij als keramist in het atelier voor toegepaste kunsten van de stad. Tussen 1980 en 2014 zou hij meer dan drieduizend kleien pijpen hebben gemaakt; hij zou vanaf 1995 zijn eigen stempel op zijn stukken zijn gaan zetten.

Vormtaal

De belangrijkste vormbron van Ershovs werk zijn de roodklei pijpen van het Balkan-Anatolische type, die aan het licht kwamen bij opgravingen rond het antieke Tanais, ongeveer dertig kilometer ten westen van Rostov. Deze familie wordt beschouwd als het noordoostelijke uiteinde van dezelfde brede traditie als de Tophane-pijpmakerij. Het schema van dit type is eenvoudig: kop en steelbasis worden uit één stuk klei gevormd, een houten of rieten mondstuk wordt achteraf bevestigd, en het oppervlak wordt versierd met fijne motieven die met een puntig gereedschap zijn aangebracht. In plaats van dit schema letterlijk te kopiëren, bouwt de meester het opnieuw op met zijn eigen verhoudingen. De relatie van het materiaal met vuur wordt behandeld in het artikel kleipijp, en het algemene kader van de traditie in het artikel korte geschiedenis van kleipijpen.

Tentoonstellingen en collecties

Ershovs stukken begonnen vanaf 1979 te verschijnen op tentoonstellingen van toegepaste kunst. Onder de vermelde tentoonstellingsregisters bevinden zich een tentoonstelling van Balkan-volkskunst in Volos, Griekenland, een unie-brede tentoonstelling van toegepaste kunst in december 1990 in Leningrad, en een internationale handels- en industrietentoonstelling in 1994 in Marseille. Onder de museumcollecties herbergen de musea van Rostov aan de Don, Novotsjerkassk en Taganrog, evenals het Museum voor Toegepaste Kunst en het Nationaal Museum in Praag en een kunstgalerie in de Japanse stad Ito, werk van de meester; ook in particuliere collecties in Europa, Noord-Amerika, Israël en Australië zouden zich stukken van hem bevinden. De meester werkt tegenwoordig op bestelling voor musea en verzamelaars.