EWA Pipe

EWA Pipe is de laatste naam van een familiebedrijf dat vier generaties lang heeft standgehouden in Saint-Claude, de plaats die als de pijpenhoofdstad van Frankrijk geldt. De oorsprong van het atelier gaat terug tot 1860, naar het kleine bedrijfje dat Horace Waille oprichtte; de afkorting "EWA" ontstond echter pas in 1974, toen het familiebedrijf werd geherstructureerd onder de naam Établissements Waille. Het merk is minder bekend om zijn afgewerkte pijpen dan om de mondstukken die het voor andere fabrikanten in Saint-Claude maakte.

Vier generaties Waille

Na de oprichter nam zijn zoon René Waille de zaak over; volgens de overlevering was hij actief van 1902 tot 1932 en specialiseerde hij zich in de ruwe vormgeving. De derde generatie, André Waille, behaalde in 1926 het officiële vakdiploma voor pijpenmakers, het "CAP de pipier", en leidde het atelier tot halverwege de jaren zeventig. Dit diploma wordt beschouwd als een zeldzaam document in de geschiedenis van Saint-Claude.

De vierde generatie, Michel Waille, trad in 1968 in dienst bij zijn vader (sommige bronnen noemen hem de zoon van René) en vestigde de naam EWA definitief toen hij het bedrijf in 1974 omvormde tot een besloten vennootschap. Volgens de overlevering ontving Michel Waille in 2000 de titel "Meilleur Ouvrier de France", een van de hoogste onderscheidingen die Frankrijk op het gebied van ambacht toekent; daarnaast was hij voorzitter van de Confrérie des Maîtres-Pipiers in Saint-Claude en van de plaatselijke pijpenclub. Hij overleed in april 2018 in Saint-Claude.

Specialisatie als mondstukatelier

Het onderscheidende kenmerk van EWA lag vooral in de productie van mondstukken. Het atelier vervaardigde mondstukken van hoorn, acryl en cumberland, en werd een tijdlang aangeduid als de enige plaats in de stad die nog hoorn- en Lucite-mondstukken (gegoten acryl) produceerde. Hoorn is een materiaal dat gevoelig is voor hitte en vocht, waardoor handwerk noodzakelijk is; het feit dat dit werk werd voortgezet in de jaren waarin de geïndustrialiseerde mondstukproductie overschakelde op ebonieten en acrylen mallen, geldt voor Saint-Claude als een teken van continuïteit.

Het atelier produceerde bovendien een systeempijpconstructie die bekendstond als "Terminus". Vastgelegd is dat het bedrijf met een klein team werkte en een deel van zijn productie exporteerde. Ook afgewerkte pijpen met de EWA-stempel circuleren op de markt; dit zijn doorgaans exemplaren met een klassieke Franse vorm, een romp van briar en een sobere afwerking.

Verandering van eigenaar

Michel Waille trok zich in 2002 terug uit de leiding van het bedrijf en het merk ging eerst over naar een koper met de achternaam Gigandet. Later kwam het merk terecht bij de structuur onder leiding van Denis Blanc; bronnen noemen deze naam zowel in verband met Ad Hoc Pipe als met Butz-Choquin. Waille bleef zelfstandig als vrij meester werken en presenteerde zijn pijpen op tentoonstellingen en wedstrijden.

Vandaag is EWA minder een groot productiemerk op zichzelf dan wel een van de voorbeelden die het twintigste-eeuwse ateliernetwerk van Saint-Claude beschrijven, dat de eeuw wist te overleven. Ook al staat het in de schaduw van de grote namen van de stad, het wordt herinnerd omdat het laat zien hoe de nevenindustrie werkt waarop ook producenten als Chacom steunen — het geheel van kleine meesters die onderdelen vervaardigen.