Eyup Sabri

Eyup Sabri (1948 - 16 mei 2005) is een Turkse meerschuim-meester die bekendstaat om de intensieve versiering van figuratieve koppen en om de bijna zonder uitzondering gebruikte hoornen mondstukken. Zijn naam wordt gerekend tot de weinige namen die als maatstaf gelden onder snijders die met dit materiaal werken. Toch is de gedocumenteerde informatie over zijn leven verrassend beperkt; wat vandaag bekend is, is grotendeels samengesteld uit zijn gesigneerde pijpen en verzamelaarsregistraties.

De Weg naar de Werkbank

Het verhaal over de vroege jaren van de meester berust op één enkele presentatietekst en wordt niet ondersteund door een onafhankelijk archiefdocument. Volgens dit verhaal werd Sabri geboren in 1948 in Eskişehir, het centrum van het meerschuimambacht, en maakte hij op zesjarige leeftijd kennis met de steen aan de werkbank van zijn vader, die zelf ook een bekende snijder was. Volgens dezelfde bron volgde hij een technische opleiding, oefende hij het snijden lange tijd naast zijn eigenlijke beroep uit, en stapte hij pas op aandringen van Irving Korn, oprichter van Royal Meerschaum Pipe Co., over naar het voltijds pijpenmaken. In verzamelaarsregistraties wordt ook vermeld dat hij in dezelfde periode naast Şevket Gezer werkte.

Snijstijl en Technische Oplossingen

Wat Sabri's vakmanschap onderscheidt, is dat hij het snijden niet beperkte tot het kopoppervlak: hij maakte bewegende, demonteerbare onderdelen die op hun plaats vielen. In zijn langlopende reeks met de eenhoorn werd de gedraaide hoorn van het dier apart uitgesneden uit zwarte waterbuffelhoorn, in een schroefdraadopening gezet en kon hij desgewenst worden verwijderd en bewaard. Bij sommige koppen liet hij de arabeske vlechtband rond de rand los van de kop; de band bleef op zijn plaats dankzij uitsteeksels aan onder- en bovenkant, terwijl hij om zijn eigen as kon draaien. Bij een van zijn rechte billiard-koppen zou hij de rand dubbelwandig hebben gemaakt en de buitenwand met naaldgaatjes hebben doorboord, zodat licht van bovenaf door deze gaatjes viel. In sommige exemplaren is ook te zien dat hij, wat vroeg is voor de productieperiode, gebruikmaakte van een delrin insteektap (tenon van technische kunststof).

Zijn keuze voor waterbuffelhoorn in plaats van acryl voor het mondstuk is net zo bepalend als zijn signatuur; vrijwel al zijn bekende werken hebben een hoornen mondstuk (mondstukmaterialen). Het wordt overgeleverd dat hij de pijp bij de afwerking meerdere keren in was doopte. Was is een traditionele bewerking die de manier stuurt waarop de poreuze steen na verloop van tijd kleur krijgt, en wordt in meerschuimateliers beschouwd als een fase waarin elke meester zijn eigen maatvoering hanteert.

Signatuur, Datum en Nummer

Sabri graveerde in de meeste van zijn pijpen zijn naam, het productiejaar en een volgnummer. Omdat er geen atelierboek of gepubliceerde catalogus bestaat, wordt dit drietal beschouwd als de belangrijkste manier om zijn werken te dateren; in registraties komen exemplaren voor gedateerd van begin jaren 1980 tot 1999. Een deel van de sets werd gecompleteerd met een presentatiedoos, een identiteitskaart en een in dezelfde stijl als de kop gesneden stopper (tamper).

Wat Hij Naliet

Sabri overleed op 16 mei 2005. Een deel van de Turkse meerschuimmeesters noemt hem als wegbereider; ook wordt vermeld dat hij leerlingen opleidde. Zijn werken worden gerekend tot de voorbeelden die laten zien hoe ver het materiaal kan worden doorgevoerd. Toch is er nog geen samenhangende biografie over hem geschreven: wat overblijft, is een verspreide registratie die grotendeels bestaat uit gesigneerde en gedateerde pijpen.