Friedman (Richard Friedman)

Friedman is de naam die wordt gegeven aan de beperkte atelierproductie die de Amerikaanse pijpenmaker Richard Friedman onder zijn eigen naam stempelde. Friedman, bekend om zijn freehand-interpretaties in de Deense lijn en om zijn beeldhouwachtige werken met zeedieren als onderwerp, heeft van het ambacht nooit een fulltime beroep gemaakt en beperkte zijn productie tot bepaalde maanden van het jaar.

Werkbank en werkritme

Volgens de gegevens werd het atelier opgezet in Bellingham, in het noorden van de staat Washington, in de haven waar Friedmans boot de winter doorbracht. Zijn eigenlijke beroep was de zeevaart: samen met zijn vrouw Nancy exploiteerde hij een excursieboot die wekelijkse tochten voor kleine groepen in de wateren van Alaska aanbood. Met het sluiten van het vaarseizoen bleef ruwweg de helft van het jaar over voor de werkbank; dit seizoensritme bepaalde zowel het volume als de aard van de productie.

Doordat hij niet van de pijpenmakerij hoefde te leven, verdween de druk van een bestellingenkalender. Het is bekend dat Friedman zich ook aan klassieke vormen waagde; het zwaartepunt van zijn werk verschoof echter naar het vrije snijwerk, dat wil zeggen naar Deens getinte vormen die zich eerder naar de aderloop in het blok ontwikkelen dan naar maatvoering en symmetrie.

De band met Denemarken

Het begin van zijn relatie met de pijp gaat terug tot 1967: zijn oom kocht voor hem een zandgestraalde W.Ø. Larsen pickaxe bij de winkel Barclay Rex in New York. In de daaropvolgende jaren bleef Friedman zowel roker als verzamelaar, en bouwde hij zijn collectie vooral op rond Deense exemplaren, met name pijpen met de handtekening Larsen.

Zijn overstap naar het ambacht wordt toegeschreven aan zijn kennismaking met de Deense meester Tonni Nielsen op een pijpenbeurs in Richmond. Nielsen bevestigde dat een aanzienlijk deel van de hoogwaardige Larsen-pijpen in de collectie uit zijn eigen handen kwam; de band die tussen beiden ontstond, groeide uit tot een opleiding toen Friedman twee weken in het atelier van Nielsen werkte. Hoewel het maar kort duurde, wordt aangenomen dat deze periode Friedmans opvatting van aderlezing en vormopbouw stevig in de Deense traditie verankerde.

Zeedieren en technische experimenten

De meest zichtbare weerslag van een leven op zee is een reeks werken met dieren als walvissen, dolfijnen, zee-egels, slakken en nautilussen als onderwerp. Deze stukken onderscheiden zich door hun structuur, die afstand neemt van vertrouwde pijpsilhouetten en dichter bij de snijkunst komt te staan, en vormen de belangrijkste werkgroep waardoor de naam Friedman binnen de gemeenschap wordt genoemd.

Op technisch vlak richtte hij zich op het systeem met twee kamers. Hij probeerde het principe van de kalebas-pijp - waarbij de rook in een tweede, ruime holte tot rust komt - toe te passen door die holte in de steel te plaatsen; het resultaat waren pijpen die van buiten gewoon lijken, maar van binnen werken als een omgekeerde kalebas (reverse calabash).

Huidige status

De website die aan de naam Friedman verbonden was, is offline gehaald en zijn pijpen zijn alleen nog in de tweedehandshandel te zien; daarom wordt aangenomen dat de productie is gestopt, al is een exacte einddatum niet bekend. Ook voor het beginjaar bestaat geen betrouwbaar gegeven; de actieve periode van de werkbank kan slechts bij benadering worden geplaatst tussen het einde van de jaren 2000 en de jaren 2010.