GBD

GBD is een in 1850 in Parijs opgericht pijpmerk, vernoemd naar de beginletters van de achternamen van drie partners. Het compagnonschap van Ganneval, Bondier en Donninger produceerde eerst meerschuimen pijpen; het bedrijf, dat snel overschakelde op briar, gold ruim een eeuw lang als een van de bepalende namen van de Europese pijpenindustrie.

Drie Partners, Eén Afkorting

Over de oprichters bestaat zeer weinig informatie. Volgens overlevering leerde Ganneval het vak van houten pijpen in de streek van Saint-Claude, werkte Bondier als draaier in klei- en porseleinen pijpateliers, en werd Donninger opgeleid in Wenen, destijds het centrum van de meerschuimgraveerkunst. Nadat de partners zich terugtrokken, wisselde het eigendom enkele malen van hand; volgens de dossiers droeg het bedrijf achtereenvolgens de namen Bondier, Ulrich & Cie., Bine, Maréchal & Cie. en A. Maréchal, Ruchon & Cie. Telkens wanneer de bedrijfsnaam veranderde, bleven de letters GBD behouden, omdat het merk op de markt aan deze drie letters werd herkend. Het bestuur van Auguste Maréchal en Ferdinand Ruchon duurde lang, tot over de eeuwwisseling heen.

Het zwaartepunt van de vroege productie lag bij figuratieve gravures, passend bij de mode van die tijd. Toch richtte het bedrijf zich eerder dan de meeste van zijn tijdgenoten op gecatalogiseerde standaardvormen. Zodra er voorbewerkte blokken werden geleverd door producenten in Saint-Claude, verdrong briar het meerschuim al snel; het bredere kader van deze overgang wordt behandeld in het item briarrevolutie.

Van Frans Atelier tot Brits Bedrijf

De Engelse connectie van het merk was al gelegd lang voordat het eigendom van hand veranderde. Het Londense import-exporthuis A. Oppenheimer & Co. werd volgens de dossiers in 1860 opgericht en in 1897 aangewezen als exclusieve distributeur van GBD voor Groot-Brittannië, de VS en Canada. Maréchal en Ruchon droegen het merk in 1902 over aan deze oude klanten; hoewel de twee Franse partners aan het hoofd van de Parijse fabriek bleven, verschoof het besluitvormingscentrum naar Londen.

Na de overdracht werd de productie over drie plaatsen verdeeld. Het atelier in Parijs bleef actief, twee in Saint-Claude aangekochte fabrieken werden samengevoegd tot een vestiging die vooral koppen (stummel) leverde, en in Londen werd een aparte pijpenfabriek opgericht. Deze twee investeringen worden gedateerd op de eerste jaren van de twintigste eeuw. Toen de Eerste Wereldoorlog arbeiders uit de Franse ateliers wegtrok, verschoof het zwaartepunt vanzelf naar Londen; na de oorlog ging de productie in beide landen door, waarbij Londen vooral werkte voor de Engelstalige markten en Parijs voor continentaal Europa.

Oppenheimer nam in de jaren 1920 ook andere pijpmerken over, zoals BBB en Loewe & Co. De hiervoor opgerichte Cadogan Investments Limited staat in het Britse bedrijvenregister geregistreerd met een inschrijvingsdatum van 5 juli 1928. Omdat de structuur was opgezet als een holding, bleven de namen, teams en productielijnen van de merken grotendeels gescheiden.

Kwaliteiten en Herkenningsdetails

In het interbellum groeide het aantal kwaliteitsklassen. Boven de standaardproductie met alleen het GBD-stempel kwamen London Made en Standard, en daarboven weer New Era en Pedigree; Prehistoric, met zijn zwartgeverfde, diep gezandstraalde oppervlak, nam een aparte plaats in. In dezelfde periode kwamen ook submerken gericht op verschillende doelgroepen, zoals City de Luxe, Marcee en Dr. Plumb's.

Twee details die het merk op afstand herkenbaar maakten, worden overgeleverd als afkomstig uit Parijs: de metalen medaillon met de letters GBD, ingelegd in het mondstuk, en het metalen filtermechanisme genaamd Extra Dry. Ook de stempels op de steel (shank) gelden als aanwijzing voor verzamelaars; bekend is dat het stempel "London England" in een rechte regel zelfs werd gebruikt op in Frankrijk geproduceerde exemplaren, waardoor het stempel op zich niet de productieplaats aangeeft.

Onder Eén Dak met Comoy's

Vermeld wordt dat de Parijse fabriek in 1952 verhuisde naar Saint-Claude. In de periode van eind jaren 1960 tot eind jaren 1970 bracht het merk de lijnen Collector en Unique uit, gewijd aan vrije vormen (freehand). In 1981 werden GBD en Comoy's of London in één fabriek samengevoegd; de metalen medaillon raakte een tijdlang buiten gebruik en maakte in latere productie plaats voor een messing medaillon. Verzamelaars beschouwen dit jaar als een keerpunt en delen GBD-pijpen in als van vóór of na de fusie. Het merk wordt tegenwoordig nog steeds geproduceerd onder hetzelfde concern.