Gezer

Gezer is de achternaam die door drie broers — Şevket, Kudret en Mesut Gezer — wordt gedeeld in de meerschuim-snijkunst. Het is geen geregistreerd enkelvoudig merk of fabriek, maar duidt op een familie van meesters die een tijdlang dezelfde werkbank deelden en later ieder onder eigen naam bleven produceren. Het werk van de broers wordt in verzamelaarskringen afzonderlijk aangehaald; als gemeenschappelijke kenmerken worden koppen met menselijke en dierlijke figuren en rijkelijke bloemversieringen naar voren gebracht.

Van het dorp bij de mijn naar de werkbank

De oudste van de broers, Şevket Gezer, is geboren in 1955. Volgens overlevering is hij geboren in het dorp Kozlubel — vroeger Margı geheten — op zo'n dertig kilometer van Eskişehir; dit dorp is een van de weinige plaatsen in de streek waar meerschuim wordt gewonnen. Diezelfde bronnen vermelden dat zijn vader zowel in de mijn werkte als de steen bewerkte; het ambacht kwam dus rechtstreeks via de mijn de familie binnen. Şevket ging op zijn vijftiende als leerling aan de werkbank en werd gevormd in de werkplaatsen van de Eskişehirse meesters van die tijd.

Kudret Gezer maakte in 1977, op zijn twaalfde, kennis met de steen. Bronnen vermelden dat hij begon naast zijn oudere broer Şevket en dat hij begin jaren 1980 al aan zijn eigen werkbank werkte. Ook de jongste van de broers, Mesut Gezer, kwam op zijn twaalfde in het ambacht terecht, in het voetspoor van zijn broers. Vandaag is de productie van alle drie in Eskişehir gecentreerd.

Samenwerking en scheiding

Dat de broers een tijdlang samenwerkten, komt in alle bronnen terug; over de exacte data van deze samenwerking lopen de bronnen echter niet helemaal gelijk. Volgens verkoopbiografieën gingen Kudret en Mesut in 1985 een samenwerking van ongeveer vijf jaar aan met hun oudere broer Şevket. Dat Şevket Gezer vanaf 1992 zelfstandig werkte, wordt in meerdere bronnen herhaald. Diezelfde biografieën vermelden dat Şevket, naast zijn broers, ook samenwerkte met andere bekende meesters uit de streek, zoals Salim Şener.

Na de scheiding namen de wegen van de broers een verschillende richting. Terwijl Kudret Gezer bekend werd om het werk dat hij onder zijn eigen naam signeerde, wordt Mesut Gezer in buitenlandse verkooppresentaties aangeduid als de meester aan het hoofd van de werkplaats Servi. Over wie deze werkplaats daadwerkelijk leidt, lopen de bronnen echter uiteen; de informatie is niet met een onafhankelijke registratie bevestigd.

Stijl en signaturen

Bij alle drie de broers neemt figuratieve snijkunst, waarbij de hele kop wordt omgevormd tot één compositie, een belangrijke plaats in. Şevket wordt met name geassocieerd met bloemmotieven; Kudret met onderwerpen als een adelaarsklauw die een ei vasthoudt, een gebaard hoofd en composities van bloemen en bladeren; Mesut met portretten en medaillonsnijwerk. Geen van deze voorkeuren geldt als een strikt specialisme; dezelfde onderwerpen komen bij alle drie in het werk terug.

Wat de signaturen betreft, is het enige duidelijk bekende detail dat van Mesut Gezer: overgeleverd wordt dat hij zijn werk eerst signeerde als "M.GEZER" en later alleen als "MESUT". Hoe de stempels van de andere twee broers per periode veranderden, is niet betrouwbaar gedocumenteerd.

De productie van de broers vertegenwoordigt de generatie van eind twintigste eeuw binnen de traditie van de meerschuim-snijkunst van Eskişehir. Omdat hun werk niet op seriematige mallen berust maar op verhalende, figuratieve composities, staat het dicht bij de opvatting van artisan-pijpen. Dat drie afzonderlijke signaturen dezelfde achternaam dragen, leidt af en toe tot verwarring over uit welke handen een bepaald stuk afkomstig is.