GH Zhang

GH Zhang (in eigen spelling GH.ZHANG) is een pijpenmerk dat is opgericht door Guo Hui Zhang en wordt geproduceerd in een atelier in de Chinese provincie Zhejiang. Het bedrijf bouwt zijn catalogus niet op met een eigen ontwerpteam, maar met van buitenaf gelicentieerde vormen: elk model wordt gereproduceerd naar de vorm die een bekende meester heeft getekend, en wordt samen met de naam van die meester genoemd.

Oprichter en atelier

Zhang kwam de pijpenwereld niet binnen als fabrikant, maar als importeur van briar en ander pijpmateriaal. Terwijl hij hierin actief was, raakte hij geïnteresseerd in de vraag hoe stuk voor stuk met de hand vervaardigde vormen op fabrieksschaal konden worden herhaald. In 2017 richtte hij zijn eigen atelier op in Zhejiang en begon hij gesprekken te voeren met zowel Chinese als buitenlandse meesters; onder de namen waarmee hij als eerste contact legde, worden Ping Zhan, Michail Revyagin en Boris Starkov genoemd. Volgens de overlevering ging de productie van pijpen onder de naam GH Zhang in 2019 van start.

Productiewijze

De werkwijze van het atelier begint niet met de aankoop, maar met de verhuur van een ontwerp: de meester licentieert de door hem getekende vorm aan het merk, terwijl het eigendom bij hemzelf blijft. Op de werkbank wordt de grove vorm met CNC gemaakt; alles daarna — de fijne vormgeving, de oppervlakteafwerking en het mondstuk — blijft handwerk. Elke verkochte pijp levert de ontwerper een royalty op die wordt berekend naar het aantal geproduceerde stuks. Dat de meester in plaats van een eenmalige vergoeding een doorlopend inkomen krijgt, is het meest besproken aspect van dit systeem.

Dat een bedrijf een meester een vorm laat ontwerpen, is op zich geen nieuw idee. Vanaf het einde van de jaren veertig begonnen bedrijven als Stanwell en W.Ø. Larsen in Denemarken de tekeningen van de toen opkomende ateliermeesters naar serieproductie te brengen; deze praktijk vond ook buiten Denemarken navolging. In Frankrijk zette Chacom, in Duitsland Dan Pipe soortgelijke samenwerkingen tientallen jaren lang voort. Wat GH Zhang onderscheidt, is dat niet slechts enkele series, maar de hele catalogus op deze manier is opgebouwd. De vraag waar de machine ophoudt en waar de hand begint, sluit aan bij een bredere discussie over de definitie van de pijp.

Ontwerpers en zustermerk

De namen die voor het merk vormen tekenen, komen uit een brede kring verspreid over China, Rusland, Duitsland en Amerika. Ping Zhan, Sam Cui, Abe Herbaugh, Alex Florov, David S. Huber, Dirk Heinemann, Cornelius Mänz, Sergey Ailarov, Jared Coles, Boris Starkov, Michail Revyagin, Jeff Gracik en Viktor Yashtylov behoren hiertoe; de lijst is in de loop der jaren blijven groeien. Een deel van de ontwerpers zijn erkende meesters die ook onder hun eigen naam pijpen maken; daarom wordt de catalogus van GH Zhang eerder gelezen als een verzameling van van elkaar losstaande handtekeningen dan als één enkele atelierstijl.

De tweede lijn van hetzelfde atelier bewerkt klassieke Engelse en Franse vormen volgens dezelfde methode en wordt afzonderlijk op de markt gebracht onder de naam Balefire Stage. Volgens de promotieteksten worden de mondstukken van deze lijn met de hand gesneden uit eboniet.