Gülel

Gülel is het Turkse pijpmerk dat meerschuimmeester Medet Kara onder zijn eigen naam voert. De oprichting wordt volgens de gegevens gedateerd op 2002. Het merk, dat werkt met blok meerschuim, komt voort uit de snijtraditie van Eskişehir; het gaat niet om een fabriek met massaproductie, maar om een signatuur die aan de werkbank van één enkele meester gebonden is. Het belangrijkste bewijs dat het merk vandaag nog te traceren is, vormen de gestempelde exemplaren die op de tweedehands (estate) pijpenmarkt in het buitenland circuleren.

Een ambacht dat van de familie komt

Volgens de gegevens werd Medet Kara geboren in 1962 en begon hij op elfjarige leeftijd de steen te bewerken. Op zo'n jonge leeftijd aan de werkbank plaatsnemen is in de groevendorpen van Eskişehir niet ongewoon; het ambacht wordt meestal via een meester-leerling-relatie en binnen de familie doorgegeven. In het geval van Kara was degene die het overdroeg zijn vader Emin Kara, die zelf bekendstaat als een meester in de beeldhouwkunst.

Medet Kara werkte jarenlang samen met zijn broer İmdat Kara. Volgens de gegevens gaven de twee broers in 1989 hun merk de naam van hun vader en zetten zij de productie tot 2001 gezamenlijk voort onder de naam Emin. Toen in dat jaar de wegen scheidden, bleef İmdat Kara de oude naam voeren, terwijl Medet Kara het jaar erop zijn eigen merk oprichtte. Dit soort splitsingen is niet ongewoon in de wereld van de artisan-pijp, waar de productie afhangt van individuele personen: omdat het merk vaak de meester zelf is, blijft bij het uiteenvallen van een samenwerking de ene partij de oude naam voeren, terwijl de andere van nul een nieuwe naam opbouwt.

De werkbank dicht bij de groeve

Er wordt vermeld dat de kennismaking van de meester met meerschuim begon in Kozlubel; in andere bronnen wordt gesteld dat zijn werkbank zich vlak naast de mijn bevond, in Margı. Margı wordt in de meeste bronnen genoemd als de oude naam van Kozlubel; in beide gevallen gaat het om een van de steengroevendorpen op ruim veertig kilometer van het centrum van Eskişehir.

Dat de werkbank dicht bij het groevegebied wordt gevestigd, is een gevestigde gewoonte met een technische reden. Meerschuim is op het moment dat het uit de grond wordt gehaald, vochtig en zacht; naarmate het aan de lucht blootstaat, verliest het zijn vocht en wordt het hard. De periode die meesters geschikt achten om de steen ruw te bewerken, is daarom kort. Er wordt vermeld dat Kara niet alleen voor zijn eigen merk produceerde, maar ook op bestelling werkte voor enkele binnenlandse en Europese firma's. Dit is in de meerschuimsector geen ongebruikelijke ordening; pijpen uit dezelfde hand kunnen onder verschillende namen in omloop komen. De meester geeft daarnaast ook werk uit onder de signatuur "Medet", zodat de naam Gülel niet zijn hele productie, maar slechts een deel ervan vertegenwoordigt.

Stempel en stijl

Op de stukken die op de tweedehandsmarkt circuleren, wordt het merk herkend aan het op de steel geslagen stempel "GULEL"; er zijn ook exemplaren geregistreerd waarop naast het stempel letterafkortingen staan. Het vroege werk van de meester wordt beschreven als pijpen met sobere, klassieke lijnen waarin decoratie niet op de voorgrond treedt; gevestigde vormen zoals de billiard behoren tot de bekende voorbeelden uit deze periode. In latere jaren zou de stijl volgens de gegevens zijn verschoven naar meer detailrijkdom, met een duidelijker figuratief snijwerk. Deze stijlverandering is in overeenstemming met de algemene tendens van de Eskişehir-school: hoogreliëf en figuurwerk gelden al lang als het belangrijkste onderscheidende kenmerk van de productie van de regio die naar buiten wordt geëxporteerd.