Heeschen (Peter Heeschen)

Heeschen is de signatuur op handgemaakte briarpijpen die de Deense meester Peter Heeschen (1945-2015) produceerde in zijn eenmanswerkplaats bij Odense. Deze signatuur, die zichtbaar werd in de laatste jaren van de twintigste eeuw, geldt als een late schakel in de traditie van de Deense school: lichte corpussen die eerder op verhouding dan op versiering leunen, vloeiende lijnen en met de hand gesneden stelen.

Een meester die laat aan de bank ging zitten

Heeschens terugkeer naar het ambacht begon met een verlies. Op drieënvijftigjarige leeftijd werd hij werkloos toen de instelling waarvoor hij werkte op het budget bezuinigde, en volgens de overlevering richtte hij eind jaren 1990 opnieuw zijn pijpenbank in. Een eenvoudige presentatiepagina die een vriend voor hem had opgezet, sloeg sneller aan dan verwacht; de eerste series vonden snel eigenaars. Dat de belangstelling voor Deens vervaardigde topklasse-pijpen begin jaren 2000 op zijn hoogtepunt was, maakte deze terugkeer makkelijker. Het jaar daarop nam hij deel aan de pijpenbeurs in Chicago, en in de daaropvolgende jaren miste hij deze bijeenkomsten vrijwel nooit.

Zijn kennismaking met het ambacht lag echter veel verder terug. Heeschen, geboren in 1945 in Kopenhagen, bracht zijn hele volwassen leven door op het eiland Funen, in de omgeving van Odense. Op zijn zeventiende deed hij zijn eerste poging, geïnspireerd door zijn vader die pijpen van kersenhout maakte; toch bleef dit lange tijd een vrijetijdsbezigheid. Tussendoor werkte hij als machinebankwerker, en later stapte hij over naar het maatschappelijk werk. Hij leerde het vak bij niemand; hij vormde zichzelf grotendeels autodidactisch.

Materiaal en vakmanschap

Uit de werkplaats naast zijn boerderij kwamen jaarlijks tussen de driehonderd en vierhonderd pijpen; voor een eenmanswerkbank is dat een hoog tempo. Zijn briar-blokken haalde hij naar verluidt uit Calabrië en hij hield steeds een ruime voorraad achter de hand.

Aan het oppervlak volgde hij slechts twee wegen: glad (smooth) en zandstralen (sandblast). In zijn laatste periode liet hij zowel de rustieke afwerking als kamers geschikt voor 9 mm-filters achterwege (zie oppervlakteafwerkingen). Zijn stelen sneed hij met de hand uit ebonietstaven, af en toe gebruikte hij acryl met een schildpadmotief. Het plaatsen van dunne ringen van rozenhout, tulipwood, zwarte palm, buxus, hoorn of gevlekte berk tussen sap en steel is het meest herkenbare detail van zijn vakmanschap. Ook zwarte bamboe stelen en zilveren manchetten worden met hem geassocieerd. Onder de technische kenmerken die door de gemeenschap vaak worden genoemd, tellen ruim geboorde rookkanalen en naadloos aansluitende overgangen bij de tap.

Vormen, gradaties en erfenis

In zijn vormenrepertoire vallen de families bulldog, egg en cherrywood op, evenals de vorm die de meester zelf "P" noemde. De pijpen worden met drie letters gestempeld: B, A en S. De hoogste graad is S; de bronnen geven geen details over de criteria waarop de letters worden toegekend. Zijn belangrijkste afzetmarkten waren de Verenigde Staten, Japan en China; hoewel hij in zijn beginjaren weinig reisde, stemde hij later zijn beursagenda op deze landen af.

Peter Heeschen overleed onverwacht in de nacht van 28 november 2015, op zeventigjarige leeftijd. (De notitie op Pipedia meldt dat het nieuws op 1 december bekend werd.) Omdat de werkplaats met hem sloot, is de signatuur Heeschen tegenwoordig alleen nog te zien in collecties en in de tweedehandsmarkt.