Il Duca (Massimiliano Rimensi)

Il Duca is het merk van de handgemaakte Italiaanse pijpen van Massimiliano (Max) Rimensi. De merknaam is niet ontleend aan de eigen achternaam van de meester, maar aan de geschiedenis van zijn geboortestad: het woord "Duca", een verwijzing naar de hertogelijke familie die Ferrara tijdens de middeleeuwen en de renaissance bestuurde, is zowel de bron voor het etiket als voor de kwaliteitstaal van het atelier. Het atelier werkt tegenwoordig net ten noorden van Ferrara, aan de overkant van de rivier de Po, in Stienta, in de provincie Rovigo.

Kwaliteitssysteem met adellijke titels

Het meest opvallende kenmerk dat Il Duca van vergelijkbare merken onderscheidt, is dat de kwaliteitsniveaus naar titelnamen worden genoemd. Volgens de eigen definitie van het atelier dragen exemplaren die volledig of gedeeltelijk zijn gezandstraald de aanduiding Barone; pijpen met een vlammend nerfpatroon, of pijpen die weliswaar een originele vorm hebben maar niet de volmaaktheid bereiken die de meester nastreeft, dragen de aanduiding Conte; stukken die zowel een vlammende als een vogeloog-nerf tonen en waarvan vorm en afwerking als volledig worden beschouwd, dragen het stempel Duca.

Een of meerdere aan het stempel toegevoegde letters "D" geven de fijnheidsgraad binnen dezelfde categorie aan. Bij het bepalen van deze graad wordt gekeken naar de kwaliteit van het hout en het nerfpatroon, de mate waarin de vorm origineel is, of er een tussenring is gebruikt, het materiaal van het mondstuk en de algemene afwerking. Voor verzamelaars geldt dit systeem als het element dat de bekendheid van het merk draagt, omdat het toelaat een pijp in één oogopslag te plaatsen.

De weg van de meester

Rimensi's belangstelling voor de pijp gaat terug tot 1990, het jaar waarin hij zijn eerste pijp kreeg. Hout was voor hem geen onbekend materiaal: vanaf zijn veertiende bracht hij de zomers door in de timmerwerkplaats van zijn oom, en daar deed hij ook zijn eerste pijpenproeven. Hoewel de eerste resultaten niet bevredigend waren, werd de bezigheid blijvend. In de jaren daarna bezocht hij de briar-zagerijen, ateliers en pijpenmakers die hij kon bereiken om zijn waarnemingen te verzamelen, en stelde hij intussen een schetsboek samen met zijn eigen vormtekeningen. Van meester tot meester rondtrekken en zo leren is een leerlingschap-vorm die vaak voorkomt in de naoorlogse Italiaanse handgemaakte pijpenmakerij.

Materiaal en vervaardiging

Het blok wordt gekozen uit drie van elkaar gescheiden Italiaanse streken en voor het vormgeven minstens twee tot drie jaar gerijpt. Naast briar wordt ook morta gebruikt. Voor de mondstukken worden afwisselend acryl, eboniet (vulcaniet), hoorn en Cumberland gebruikt; buxushout, zilver en bamboe worden vooral toegepast in de tussenringen tussen steel en mondstuk. Deze belangstelling voor materiaaldiversiteit gaat samen met een uiterlijk dat het kleurcontrast op gladde en gezandstraalde oppervlakken benadrukt. Volgens de gegevens gaat de productie door met een beperkt aantal pijpen uit de hand van één persoon; er is geen aanwijzing dat het atelier is overgestapt op seriematige productie.