Index van Spaanse Pijpenmerken

Index van Spaanse Pijpenmerken brengt in alfabetische volgorde pijpennamen samen die in Spanje zijn opgericht, door Spaanse makers worden gevoerd of waarvan de productie op Spanje steunt. Het zwaartepunt van de pijpennijverheid in het land heeft lange tijd in Catalonië gelegen: zowel de zaagmolens die het briarhout bewerkten als de eerste seriematige werkplaatsen concentreerden zich in deze regio. Madrid vormt daarentegen met zijn tabakswinkel- en clubcultuur een aparte ader, en Extremadura met zijn landelijke houtsnij- en steenbewerkingstraditie weer een andere. Onderstaande ingangen vatten uitsluitend gedocumenteerde feiten samen; punten waarover de bronnen geen informatie bevatten, zijn expliciet aangegeven.

Merken

• Anfield — naam van een van de pijpenlijnen van het bedrijf Ibérica de Pipas. De bronnen bevatten geen verdere details over de productieperiode of het kwaliteitsniveau van deze lijn.

• Antonio Sanmartin — de Spaanse pijpenmaker Antonio Sanmartin Abad signeert zijn pijpen met zijn eigen naam. De locatie van de werkplaats en de productieomvang worden in de bronnen niet vermeld.

• Arturo del Pozo — ontleent zijn naam aan Arturo del Pozo, een pijpenliefhebber die een van de eersten was die een gespecialiseerde tabakswinkel in Madrid opende; de pijpen van het merk werden voor zijn winkels gemaakt. Del Pozo was invloedrijk bij de oprichting van pijpenclubs in Spanje en wordt beschouwd als oprichter van de Madrileense pijpenclub.

• Carsipe — Carles Royo Porta maakt onder deze naam handgemaakte pijpen in La Seu d'Urgell, een plaats in de Catalaanse provincie Lleida. Over de werkwijze van de meester bevatten de bronnen geen details.

• Cordoban — een naam die in Spanje voor het bedrijf Oppenheimer Pipe werd geproduceerd, bestemd voor opname in hun eigen GBD-catalogi. Het is te herkennen aan een eigenzinnige zandstraaltextuur en draagt doorgaans aparte merktekens. Hoewel lange tijd is aangenomen dat het om GBD's tweederangs pijpen ging, is dat onjuist: de pijpen zijn niet door GBD gemaakt en de vormenreeksen komen niet overeen met de GBD-vormen. Cordoban-pijpen verschijnen in tal van GBD-catalogi uit de jaren zestig en zeventig.

• Cristino Crespo Peregrino — naam van een Spaanse ambachtsman die werkt in het dorp El Gasco, gemeente Nuñomoral in de provincie Cáceres, in het binnenland van Extremadura. Hij maakt grofgetextureerde (rustieke) pijpen van het vulkanische gesteente uit de streek, en ook van briar, walnoot en olijfhout; zijn pijpen worden bewerkt met decoratieve motieven.

• El Picú — naam die wordt gegeven aan de pijpen die door oudere ambachtslieden uit Extremadura in de streek Las Hurdes (provincie Cáceres) worden gemaakt. Deze pijpen zijn eerder sier- en etnografische voorwerpen dan gebruiksvoorwerpen; ze hebben een schematische, geometrische vormentaal. Naast olijfhout, briar en walnoot wordt ook het mineraal ringwoodiet gebruikt, dat ontstaat wanneer meteorietmateriaal met plaatselijk gesteente versmelt.

• Emilio Navarro — merk dat de naam draagt van de Spaanse ambachtsman die aan het hoofd staat van het bedrijf Sucesores de Emilio Navarro. De best afgewerkte pijpen van het bedrijf worden zowel onder de naam Emilio Navarro als onder het eigenlijke merkteken van de onderneming, Bruken, uitgebracht. Datzelfde bedrijf produceert ook de namen ENA en New Bond.

• Everest — een Spaans merk dat in 1933 in het leven werd geroepen en waarvan de productie door Pipas Nubió wordt verzorgd. Volgens de overlevering is de oorspronkelijke productie na verloop van tijd gestaakt en is de naam recenter opnieuw gebruikt als tweede merk van Ibérica de Pipas.

• García — wordt genoemd naar de Spaanse ambachtsman F. Jesús García, die in Sevilla werkt. García maakt zijn pijpen meestal voor vrienden en een deel op bestelling; hij is lid van de Andalusische pijpenclub.

• Ibérica de Pipas — volgens eigen zeggen een Spaans bedrijf dat in 1919 is opgericht; naast pijpen worden ook houten geschenkartikelen en huishoudelijke voorwerpen geproduceerd. Het bedrijf geeft aan maatwerk te leveren volgens het eigen ontwerp van de klant. Zowel de lijn Anfield als de als tweede merk nieuw leven ingeblazen naam Everest zijn aan dit bedrijf verbonden.

• Majorca — een naam die op in Spanje gemaakte pijpen voorkomt. Er is geen gedocumenteerde informatie over bekend; alleen de merknaam is vastgelegd.

• Nubió — Pipas Nubió geldt als het eerste Spaanse bedrijf dat het draaien en afwerken van pijpen samen onder één dak bracht. Joseph Nubió vestigde zich in Vic, bij Barcelona, nadat hij pijpenmachines had gekocht in Saint-Claude, en richtte het bedrijf in datzelfde jaar op. In recentere tijd stond Jordi Nubió aan het hoofd van de onderneming. Ook het in 1933 in het leven geroepen Everest is een product van dit bedrijf.

• Pipas Sigmund — merk dat is ontstaan toen Segimon Baulenas in 2001 voor zichzelf begon te werken. Baulenas trad in 1973 in dienst bij de pijpenfabriek Salvatella in de streek Girona, waar ook zijn vader werkte, en leerde daar het vak. Hij maakt zijn pijpen volledig met de hand van hoogwaardig Spaans briarhout; het hout (brezo) dat hij bij de zaagmolen betrekt, laat hij meer dan twee jaar onder eigen toezicht op natuurlijke wijze drogen. Baulenas produceert daarnaast pijpenblanks met voorgeboorde gaten en andere voorwerpen van briar, en voert ook pijpreparaties uit.

• Salas-Zazo — het gezamenlijke merk van twee in Madrid werkzame draaiers, Ramón Salas en Ricardo Zazo. Het tweetal vestigde zich in 1967 in hun kleine werkplaats aan de Costanilla de los Desamparados; ze hielden zich voornamelijk bezig met pijpreparatie, maar maakten ook pijpen voor tabakswinkels en op speciale bestelling. De werkplaats sloot in december 2001, Ramón ging met pensioen, en Ricardo — de eigenlijke meester, bekend als "Maestro Zazo" — verplaatste zijn gereedschap naar de winkel van Arturo del Pozo. Daar begeleidde hij jonge makers en zette hij reparatiewerk en een beperkte pijpenproductie voort. Ricardo Zazo overleed op 22 november 2002. De beste werkstukken van het merk zijn de series die de handtekening Maestro Zazo dragen.

• Salvatella — opgericht in 1883 door Enric Moulines Giralt, in Catalonië, dat lange tijd zowel voor de briarproductie als voor de pijpenmakerij het centrum vormde. Giralt, die was opgeleid bij Franse pijpenmakers, begon zijn eigen bedrijf en legde in de beginjaren de nadruk op de bewerking van briar; het bedrijf ging pas over op pijpenproductie toen Giralts neef de leiding overnam. In zijn meest productieve periode maakte de fabriek tot honderdvijftigduizend pijpen per jaar en verkocht ze aan tal van landen wereldwijd; ze sloot in 2001. Tot de snijders die bij het bedrijf werden opgeleid, behoort ook Segimon Baulenas, die in 1973 begon en later onder de naam Pipas Sigmund zijn eigen pijpen ging maken.

• Santané — merk van Josep Santané i Ribas, geboren in Tossa de Mar in de Catalaanse provincie Girona; hij geldt als een van de weinigen die in het land nog handgemaakte pijpen produceren. Zijn belangstelling voor houtbewerking komt van zijn grootvader Dionís; als kind keek hij urenlang toe hoe deze miniatuurbootjes maakte. Hij gebruikt briar uit de streek en besteedt aan elke pijp tussen de tien en twintig uur; de ontwerpen zijn vaak gebaseerd op suggesties van de klant. Hij maakt uitsluitend unieke pijpen; deze zijn beperkt in aantal, worden gesigneerd en elk exemplaar wordt met een eigen certificaat geleverd.

• Taioli — hoewel Siro Taioli soms als pijpenmaker of -ontwerper wordt aangeduid, is zijn eigenlijke werk volgens de bronnen de distributie in Spanje van de Pipa Croci-pijpen, gemaakt door Paolo en Gianni Croci in Mantua; de pijpen die zijn eigen naam dragen, zijn dan ook special-labelproducten. Zijn opmerkelijkste werk is een reeks van negen pijpen, opgedragen aan de negen stichters van de Tempeliersorde. Deze pijpen worden gepresenteerd in een met fluweel beklede houten kist en dragen aan het uiteinde van de steel een gouden ring met het kruis van de orde.