Index van Zwitserse Pijpenmerken

De Index van Zwitserse Pijpenmerken brengt het verspreide overzicht van de pijpenmakerij in het land samen op één pagina. De Zwitserse pijprookcultuur heeft twee gezichten: aan de ene kant de kleine fabrieken die zich eind negentiende eeuw concentreerden in het dorp Kleinlützel, waardoor het dorp de bijnaam "het Saint-Claude van Zwitserland" kreeg (zie Saint-Claude), en aan de andere kant de eenmanwerkplaatsen die na de jaren negentig zijn ontstaan, waarvan de meeste hun eigenlijke beroep bleven uitoefenen naast het pijpenmaken. Onderstaande vermeldingen zijn kort en feitelijk; merken waarover in de gegevens geen details bekend zijn, zijn met vermelding van deze leemtes toch in de lijst opgenomen.

Merken

• Egloff — Over de door Peter Egloff gesigneerde pijpen is nauwelijks bewaarde informatie. In de enige overgebleven vermelding wordt gezegd dat de vormen klassiek en licht van bouw waren. Het achterliggende bedrijf, het in Luzern gevestigde Egloff Tobaccobar AG, was zowel een tabakswinkel als producent en verkoper van pijpen; het bedrijf besloot in mei 2007 tot liquidatie en verzocht om schrapping uit het handelsregister van het kanton Luzern.

• Kappeler — Eenmansatelier van Alex Kappeler, werkzaam in Amriswil. Kappelers eigenlijke beroep is muzikant en muziekleraar; hij ging in 2008 aan de werkbank staan. Over de omvang van de productie of vormvoorkeuren is niets bekend in de gegevens.

• La Pipa — Atelier gerund door Stefan Capaul in het bergdorp Disla, bij Disentis, in de streek Graubünden (Grişun). Capaul vestigde zich hier nadat hij verschillende opleidingen en beroepen had geprobeerd en een tijd als rondtrekkend ambachtsman had gezworven. De wens om tegenover zijn vaste baan een handmatige bezigheid te zetten, bracht hem naar het pijpenmaken; wat rond 1999-2000 begon met een paar handgereedschappen, groeide van een manier om lange Zwitserse winters te vullen uit tot een blijvende passie.

• Tom's Pipe-Line — Het merk van Thomas Habermacher. Toen Habermacher in april 2001 deelnam aan een van de cursussen die de uit Aargau afkomstige pijpenmeester Franz von Matt gaf in het cursuscentrum Ballenberg, was zijn doel niet om pijpen te leren maken, maar om te begrijpen hoe een pijp is opgebouwd. Het spelend gemaakte stuk poker dat dat weekend van de werkbank kwam, veranderde zijn opzet: hij voegde een paar machines toe aan zijn hobbywerkplaats en begon in zijn vrije tijd briarpijpen te maken. Von Matt bleef zowel begeleiding geven als hem van kwalitatief goede briar voorzien. De eerste pijpen bleven in gebruik bij Habermacher zelf, de latere werden weggegeven aan vrienden en ervaren pijprokers.

• Tschan — De tweede pijpenfabriek van Kleinlützel. Na Josef Brunner (Bru-Bu), die de eerste werkplaats in het dorp oprichtte, opende Moritz Tschan in 1892 zijn eigen bedrijf; samen maakten de twee fabrieken het dorp tot het pijpenproductiecentrum van het land. In de loop der tijd kwamen ook wandelstokken en andere houten voorwerpen in het productieprogramma; in zijn drukste periode had het bedrijf een tiental werknemers in dienst. De werkbanken kwamen begin jaren negentig stil te liggen. Bruno Tschan, vertegenwoordiger van de vierde generatie, bleef de overgebleven voorraad verkopen en liet het gebouw af en toe bezoeken onder de naam Pijpenmuseum Kleinlützel. Het bij het handelsregister ingeschreven bedrijf voor de productie en handel van pijpen en wandelstokken werd op 28 juni 2004 uit het register geschrapt.

• Wagner Tabak-Lädeli — Tabakswinkel in Zürich, vroeger bekend onder de naam Ehrsam; sinds 1974 in handen van de familie Wagner. In 1985 liet de winkel Jess Chonowitsch een eigen serie op zijn naam ontwerpen; deze reeks klassieke modellen met een lichte Deense gevoeligheid kwam later in handen van Jørn Larsen. De serie bevat vier vormen — billiard, pot, lovat en prince — elk gemaakt met een gladde en een gezandstraalde oppervlakteafwerking, met zilveren ringmontage.

• WR Freehand Pipes — Het merk van Wolfgang Röllin, een opgeleide pianobouwer die in Zug een winkel in muziekinstrumenten runt. De naam vat ook zijn werkwijze samen: de pijpen worden gevormd in freehand-stijl. Afgezien van het beroep en de vestigingsplaats van de meester bevatten de gegevens geen verdere informatie.