Jeantet

Jeantet is een van de oudste familienamen in de pijpmakerij van Saint-Claude. De familie komt in de archieven voor als eigenaar van een werkbank die zich bezighield met houtdraaierij, in een tijd dat de briarpijp nog niet bestond; in de loop van de negentiende eeuw groeide zij uit tot een van de grootste producenten van het stadje, om in 1988 op te houden een zelfstandige producent te zijn en op te gaan in het merk van een groep.

Van familiewerkbank tot samenwerkingsverband

De naam Jeantet wordt volgens de overlevering vanaf 1775 in verband gebracht met een onderneming in Saint-Claude. Het werk van de werkbank bestond destijds niet uit het maken van pijpen, maar uit houtbewerking: met name houten stelen voor porseleinen ketels, en pijpen van wilde kersenboom. De firma nam in 1816 de naam Jeantet-David aan, en werd in 1837 omgevormd tot een samenwerkingsverband dat de vele kleine ateliers verspreid over de stad onder één gezamenlijke handelsnaam bijeenbracht.

De materiaalverandering kwam in 1858: vanaf die datum werd briar de belangrijkste grondstof van de firma. De groei ging snel: in 1890 werkten al meer dan vijftig mensen voor Jeantet. Toen de grens van het werken met verspreide ateliers was bereikt, werd rond 1891 begonnen met de bouw van een geïntegreerde fabriek aan de Rue de Bonneville, waar de productie op één plek zou worden samengebracht; het gebouw werd pas na enkele jaren voltooid. In 1898 herstructureerde Maurice Jeantet het bedrijf en breidde hij de vestiging uit door het naburige atelier in het zuiden over te nemen. Een andere tak van de familie zou enkele jaren later de fabriek Paul Jeantet SA oprichten, die zich op de productie van mondstukken richtte. Het heen en weer gaan van tussenbewerkingen zoals ruwe vormgeving en polijsten tussen thuiswerkende onderaannemers was in die jaren een gebruikelijke gang van zaken in Saint-Claude.

Hoogtepunt en sluiting

Het bedrijf werd in 1938 omgezet in een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid. In deze periode had het ook een bijkantoor in Montréal-la-Cluse, in de streek Ain, waar de laatste bewerkingen van de goedkopere modellen werden uitgevoerd. Volgens de telling van 1948 telde het personeelsbestand in Saint-Claude ruim honderd man; een deel daarvan werkte vanuit huis. Rond 1950 werd het pand gemoderniseerd, onder meer met de aanleg van goederenliften.

De productie bereikte rond 1969 haar hoogste punt, waarna ze binnen minder dan tien jaar sterk terugliep. Hoewel rond 1979 op het fabrieksterrein een stoomgestookte, voor die tijd behoorlijk moderne installatie werd gebouwd voor het drogen van briar, veranderde dit niets aan de gang van zaken: in 1987 was het personeelsbestand teruggelopen tot tweeëntwintig.

Overdracht van het merk

De familie, die de naam wilde laten voortbestaan, ging om de tafel zitten met Yves Grenard — ooit hoofdontwerper van Jeantet, sinds 1971 aan het hoofd van Chapuis-Comoy, en naar verluidt een verre verwant van Pierre Comoy uit de kring rond Comoy's of London. Uiteindelijk sloot Jeantet zich in 1988, samen met de merken John Lacroix en Emile Vuillard, aan bij de Cuty Fort-groep, die in 1987 onder leiding van Chacom was opgericht. De fabriek werd gesloten; de gebouwen werden in 1989 aangekocht door de gemeente Saint-Claude, en toen alternatieve gebruiksplannen niet van de grond kwamen, werden de panden bestemd voor sloop; het atelier in het zuiden was vóór 1992 verdwenen.

De merknaam zelf is echter niet verdwenen. Jeantet is na de sluiting voortgezet als een van de nevenmerken van Chapuis-Comoy, en pijpen die in Saint-Claude worden geproduceerd, worden nog altijd onder dit stempel op de markt gebracht.