Jobey

Jobey is een pijpenmerk dat gedurende de twintigste eeuw vooral voor de Noord-Amerikaanse markt werkte, en waarvan de eigenaar en producent herhaaldelijk zijn veranderd. De naam wordt tegenwoordig het meest geassocieerd met twee dingen: de schroefverbinding "Jobey Link" tussen steel en mondstuk, en de in de jaren zeventig in Denemarken vervaardigde vrije-vormenlijn. Omdat de vroege geschiedenis niet wordt gedragen door een samenhangend bedrijfsarchief maar door losse registratieakten en tijdschriften uit die periode, blijven veel punten in de geschiedenis van het merk nog omstreden.

Discussie over de Herkomst

In de pijpenliteratuur werd jarenlang herhaald dat het merk rond 1920 in Engeland zou zijn ontstaan en later naar de VS zou zijn overgebracht. Er is tot op heden geen document getoond dat dit verhaal ondersteunt, en het blijft een onbevestigde overlevering. Het vroegste spoor dat wél aan een document kan worden gekoppeld, ligt in de VS: Louis en Ulysse N. Jobey, woonachtig in Brooklyn, dienden op 9 november 1914 een aanvraag in voor een pijpontwerp, dat op 23 februari 1915 werd geregistreerd onder nummer USD46998. Dezelfde achternaam komt in een bedrijvengids uit de jaren twintig ook voor in het bestuur van een ander, in New Jersey gevestigd pijpenbedrijf; volgens de overlevering ging Louis Jobey in die tussentijd, in 1918, failliet. Deze verspreide registraties doen vermoeden dat de naam van meet af aan Amerikaans zou kunnen zijn, maar zijn onvoldoende voor een sluitende conclusie; het onderwerp is een typisch voorbeeld van de discussie over hoe registratieakten bij datering worden gelezen.

Een Naam die van Hand Verandert

Naar verluidt werd in een branchetijdschrift uit 1941 vermeld dat de Norwalk Pipe Corporation zowel Jobey- als Shellmoor-pijpen produceerde; in het bericht wordt Louis Jobey als het hoofd van het bedrijf genoemd. In de daaropvolgende veertig jaar wisselde het merk vele malen van eigenaar, waarbij soms producent en verkoper ook uit elkaar liepen. Onder de in de archieven genoemde namen bevinden zich George Yale Pipes & Tobacco en Norwalk Pipe Co. in New York, Arlington Briar Pipes Corp. in Brooklyn, Hollco International in 1969, en Weber Pipe Co. in Jersey City in de jaren zeventig; in diezelfde jaren verliep het grootste deel van de distributie via de Tinder Box-keten. Ook de markt van het merk bleef altijd beperkt: het reikte niet verder dan Noord-Amerika en Engeland, en vond geen weerklank op het Europese vasteland. De productie bleef grotendeels beperkt tot klassieke vormen en seriematige productieschaal; in de gemeenschap wordt Jobey minder als een verzamelstuk beschouwd dan als een stevige pijp voor dagelijks gebruik.

Jobey Link

Het meest herkenbare technische detail van het merk is het tussenstuk dat steel en mondstuk verbindt. Het octrooi waarvoor Peter V. Genna uit Brooklyn op 25 februari 1969 een aanvraag indiende en dat op 3 november 1970 werd verleend, staat geregistreerd op naam van Wally Frank, Ltd. In deze constructie wordt een getapt verbindingsstuk in de tap van de steel geschroefd; het mondstuk wordt door wrijving op het gladde uiteinde van dit stuk geplaatst. Het doel is de draadslijtage en vochtdoorlaat te verminderen die worden gezien bij tenons die rechtstreeks in de steel worden geschroefd. Het stempel "Jobey Link" is daarom nuttig bij het dateren: pijpen die deze constructie dragen, dateren van na 1969. Op de stempels staat meestal onder de met de hand geschreven naam "Jobey" een serienaam en, bij de meeste exemplaren, een driecijferig vormnummer; onder de serienamen die bij gerestaureerde pijpen worden aangetroffen, kunnen Shellmoor, Stromboli, Asti en Sterling worden genoemd.

Jobey Dansk en de Latere Periode

Toen het merk in handen was van Weber, werden de in het atelier van de Deense Karl Erik Ottendahl vervaardigde vrije-vormpijpen (freehand) onder de naam Jobey Dansk op de markt gebracht. Ottendahl produceerde in diezelfde jaren ook voor Wally Frank; deze lijn was een van de wegen waarlangs de Deense stijl, die de nerf van het briar-hout benadrukt, naar de Amerikaanse markt werd gebracht. De ontwikkeling die naar verluidt een einde maakte aan deze lijn, is dat Ottendahl in 1987 de export naar de VS stopzette. Secundaire bronnen schrijven dat de naam Jobey op dat moment overging naar de in Saint-Claude gevestigde fabriek Butz-Choquin; omdat dit niet wordt ondersteund door een primair document, moet deze overlevering met voorzichtigheid worden benaderd. Er wordt gemeld dat de productie een tijd stilviel, en dat het merk in 2002 opnieuw op de markt werd gebracht door F&K Cigar Co. in St. Louis, Missouri. Volgens de archieven is de naam tegenwoordig nog steeds aan datzelfde bedrijf verbonden.