Jørn Larsen

Jørn Larsen (geboren 25 maart 1949) is een Deense pijpmeester. Hij werd geboren in een klein dorp ongeveer vijftig kilometer ten zuiden van Kopenhagen en begon zijn loopbaan niet aan de pijpenbank, maar aan de slotenmakersbank. Dit verleden geeft hem een uitzonderlijke plaats tussen de Deense ateliers: hij maakte niet alleen pijpen, maar ontwierp en bouwde ook zelf de machines waarmee hij ze maakte.

Van slotenmaker tot pijpenmaker

Zijn kennismaking met de pijp begon op zijn zestiende, in een pijpenclub waar hij samen met een vriend lid van werd; de twee sneden zelf pijpen uit blokken briar (funda kökü) die ze in Kopenhagen kochten. Toen hij op zeventienjarige leeftijd de school afmaakte, richtte hij zich op de mechanica en begon hij een leertijd als slotenmaker; hij voltooide zijn opleiding in 1970, op eenentwintigjarige leeftijd. Na zijn militaire dienst werkte hij jarenlang in dit beroep, waarbij het pijpenmaken vrijwel volledig stilviel. Een blok briar dat hem rond zijn dertigste in handen kwam, bracht hem opnieuw aan het snijden; deze keer had hij een gerijpte achtergrond in metaalbewerking.

De kring rond Chonowitsch en Stanwell

Een reis georganiseerd door de pijpenclub bracht Larsen naar het atelier van Emil Chonowitsch. Rond 1985 ging hij een tweede keer, ditmaal om zijn eigen gemaakte pijpen te tonen, en daar ontmoette hij de zoon van de meester, Jess. De samenwerking die begon toen hij de speciale gereedschappen produceerde die Jess zocht, duurde jarenlang voort; deze kennismaking was ook de schakel die Larsen verbond met de kring van de Deense school. In dezelfde jaren maakte hij halffabricaten voor Stanwell; hij nam zilveren ringen en bamboe- en hoornmontages voor zijn rekening.

Zelfgemaakte werkbanken

Larsen begon al tijdens zijn leertijd met het maken van gereedschap dat specifiek was voor het pijpenmaken en ontwierp en bouwde hiervoor een draaibank. De machines die daarna volgden, dienden om het zware werk te verlichten; de afwerkfase bleef bij elke pijp met de hand. Wanneer hij dezelfde vorm meerdere keren zou produceren, gebruikte hij het kopieerapparaat dat hij zelf had gebouwd; werkte hij aan een uniek stuk, dan vormde hij de pijp op de draaibank of geheel met de hand. Volgens de registers heeft een vergelijkbare werkbank later ook dienst gedaan in andere Deense ateliers; welke ateliers deze precies gebruikten, is niet door onafhankelijke bronnen bevestigd.

Materiaal, productie en stempel

Zijn briar liet hij komen uit Griekenland en Corsica. Voor mondstukken gebruikte hij meestal zwart eboniet, met hier en daar Cumberland en gekweekt barnsteen; voor ringen greep hij naar zilver, buxus, hoorn en barnsteen. Hij produceerde jaarlijks ongeveer vierhonderd pijpen; het merendeel hiervan was glad gepolijst, een aanzienlijk deel bruin of zwart zandgestraald. Het grootste deel van de productie ging naar Japan, Zwitserland en de Verenigde Staten; een poging om de Duitse markt te betreden bracht ook modellen met 9 mm-filter met zich mee. Zijn atelier was gevestigd in een kamer van het huis op het eiland Lolland, waarheen hij met zijn familie was verhuisd. Zijn pijpen dragen meestal in drie regels de stempel "JORN / LARSEN / DENMARK"; deze signatuur is vandaag vooral te vinden op exemplaren die in de tweedehands handel circuleren.