Kabik (CHP-X, Sven-Lar, Wenhall)

Kabik is de gezamenlijke naam voor de pijpen die de Amerikaanse pijpenmeester Michael V. Kabik gedurende bijna twintig jaar produceerde in opeenvolgende werkplaatsen. Het werk van Kabik wordt niet met één enkel merk aangeduid, maar met de namen van de studio's waar hij werkte: CHP-X, Sven-Lar en Wenhall. Wat de drie gemeen hebben, is dat ze zijn gevormd met de freehand-methode die uit Deense werkplaatsen werd overgenomen; bij deze methode wordt het briar-blok niet in de klauwplaat van een draaibank bevestigd, maar met de hand tegen een draaiende schuurschijf gedrukt, waardoor elk stuk uniek blijft. Volgens de gegevens werd de meester in 1950 geboren in Annapolis in de staat Maryland en staakte hij de productie rond 1989-90. De meeste details over de werkplaatsen zijn gebaseerd op het autobiografische verhaal van de meester zelf; onafhankelijke documentatie is schaars.

De CHP-X Jaren

In de jaren zestig werkte Kabik overdag in een plasticfabriek in Baltimore en beeldhouwde hij 's avonds; hij had ook gewerkt in de tabakswinkel van zijn familielid Jay Rostov. Rostov had samen met zijn partner Chuck Holiday CHP-X Pipes opgericht, een van de eerste werkplaatsen die freehandproductie in de VS serieus namen. Holiday had de studio al verlaten en de snijder die hem verving, stond op het punt te stoppen; de vrijgekomen ontwerp- en snijtaak werd in 1971 aan Kabik aangeboden.

Met een productieteam van vier man en een gemiddelde van honderdvijftig pijpen per week trok de werkplaats door haar schaal de aandacht van de sector; een bezoek van een leidinggevende uit de familie Savinelli aan de studio is een van de tekenen van deze belangstelling. De problemen met distributie en verkoop werden echter niet overwonnen; CHP-X sloot rond 1973, twee jaar na de komst van Kabik.

Sven-Lar

Na de sluiting van de werkplaats kocht Kabik de apparatuur en werkte hij in zijn eentje in een gehuurde boerderijwoning in Phoenix, Maryland; in deze korte periode maakte hij naast namen als KANE en Gran Hill ook pijpen met een eigen etiket voor een winkel. In 1973 kwam Mel Baker, eigenaar van de in Virginia Beach gevestigde keten Tobak Ltd., met het voorstel om een freehandlijn op te zetten, waarna de meester daarheen verhuisde.

De naam van het nieuwe merk werd Sven-Lar; de mal ervoor lag, ongebruikt, in de stempellade die was overgenomen van CHP-X. Een Scandinavisch klinkende naam moest ook helpen het marktnadeel te overwinnen dat Amerikaans gemaakte pijpen hadden tegenover de Deense school. Toen de Amerikaanse distributeur van GBD, Associated Imports, erbij betrokken raakte, groeide de zaak. Glen Hedelson, die Kabik in dienst nam, werd al snel de tweede snijder; de wekelijkse productie steeg tot tweehonderd pijpen en zo'n twintig sets. Op verzoek van Kabik werd op de pijpen die Hedelson sneed, diens eigen naam gestempeld.

Het kenmerkende product van deze periode zijn de pijpensets. Omdat elke freehand anders is, werd de houder die de pijp vasthoudt telkens apart met de hand uitgesneden, werd de bodem bekleed met een zachte voering en werd bij de set een presser geleverd; de bodem van tweedelige sets werd meestal uit één groot plateaublok gesneden. De pijpen werden onderscheiden met lettergradaties: bij het bepalen van de graad werd gelet op de dichtheid en regelmaat van de nerf en het aantal onvolkomenheden in het oppervlak, waarbij "A" de laagste trede aanduidde; onvolkomenheden werden niet met plamuur opgevuld, het blok bleef zoals het was. Bij sets werd een code als "2BS" gebruikt: het getal vooraan gaf het aantal pijpen in de set aan, de letter de graad, en de "S" achteraan gaf aan dat het om een set ging. Op de stempels staat naast de merknaam ook de naam van de meester.

Vajra Briar Works en de Laatste Periode

Toen Tobak zich richtte op een machinaal gemaakte lijn, gingen Kabik en Hedelson uit elkaar en keerden ze terug naar Glen Rock in Maryland, waar ze een boerderijgebouw ombouwden tot studio. Tobak liet de Sven-Lar-productie nog anderhalf jaar op contractbasis doorlopen en sloot daarna de pijpenafdeling. Daarop sloten de twee een overeenkomst met het in New York gevestigde Wenhall Pipes en richtten ze in Bel Air, Maryland, een nieuwe werkplaats op onder de naam Vajra Briar Works. Met een team van negen man werden er wekelijks tweehonderdvijftig pijpen geproduceerd; op verzoek van Wenhall werd de serie "Presidential" ontwikkeld, waarin ongeveer twaalf vormen werden herhaald, maar elk stuk nog altijd met de hand werd gesneden. Toen de partners het voorstel van Wenhall om naar Miami te verhuizen niet aanvaardden, beëindigden ze de samenwerking; Wenhall sloot kort na de verhuizing en ook Vajra viel uiteen.

Hedelson stapte later over naar het onderwijs. Kabik nam de naam Sven-Lar terug van Mel Baker en werkte in de krimpende markt nog een tijd door dankzij reparaties en verkoop aan lokale winkels. Deze jaren, gedrukt door antirookcampagnes en de sigarenmode, vallen samen met de stilte vóór de heropleving van het Amerikaanse handgemaakte pijpentoneel in de jaren negentig. Volgens zijn eigen verhaal maakte hij in zijn loopbaan meer dan vijftigduizend pijpen; daaronder ook exemplaren die werden gemaakt voor gouverneur Marvin Mandel van Maryland, president Gerald Ford van de VS en president Anwar Sadat van Egypte. Na zijn pensionering richtte hij zijn aandacht naar verluidt op insecten en natuurbehoud; in 2017 was hij te gast in een pijpenradioprogramma, waar hij zijn eigen tijdperk vertelde.