Kemperling

Kemperling is een van de langst bestaande pijpenproducenten van Oostenrijk. De oorsprong van de onderneming gaat terug op de werkplaats die de draaier Anton Kemperling in 1834 in Wenen oprichtte; de productie verhuisde na 1944 naar het stadje Mattsee bij Salzburg, en het merk bleef als de laatst overgebleven pijpenfabriek van het land tot in de eenentwintigste eeuw bestaan. De onderneming, die in handelsregisters bekendstaat onder de naam "Kemperling & Sohn Salzburger Pfeifenfabrik", is binnen de familie vier generaties lang doorgegeven.

Van Wenen naar Mattsee

Het Wenen van de negentiende eeuw was zowel op het gebied van draaiwerk als van pijphandel een belangrijk centrum van Midden-Europa; Kemperling is een draaiersbedrijf dat in deze omgeving is ontstaan. Doordat de productie tijdens de Tweede Wereldoorlog werd verplaatst naar het merengebied van Salzburg, veranderde de onderneming van een stedelijk ambachtsatelier in een kleine, op het platteland gevestigde fabriek. De permanente vestiging in het stadje werd in 1972 aan het meer gebouwd. Er wordt aangegeven dat Dieter Kemperling, de vierde-generatie-eigenaar van de fabriek, in 2021 overleed en dat de productie na deze datum stopte; ook het schrappen van het bedrijf uit de handelsregisters wijst op deze periode.

Productie en producten

De belangrijkste grondstof van Kemperling was bruyèrehout dat uit het Middellandse Zeegebied werd aangevoerd; de blokken werden betrokken uit Italië, Spanje en Griekenland. Naast klassieke vormen was de productie van de streekeigen Tiroolse pijp een onderscheidend kenmerk van de onderneming. Een deel van deze pijpen had een houten, een ander deel een met de hand beschilderde porseleinen ketel; de met de hand beschilderde porseleinen ketel kan worden beschouwd als een late Alpiene tak van de Midden-Europese traditie van porseleinen pijpen, waartoe ook voorbeelden als Meissen-porselein worden gerekend. Volgens de gegevens lag de jaarlijkse productie rond de tienduizend stuks en werden de producten verzonden naar Duitsland, Italië, Zwitserland, Canada en de Verenigde Staten.

De werkplaats maakte niet alleen pijpen. Gesneden figuren van mensen en dieren, kruisen, kerststalfiguren en kleine stallen, gemaakt van gemakkelijk te bewerken lindehout en Zwitserse pijnboom (arve), maakten ook een blijvend deel uit van het productieprogramma. Aan de kant van het houtsnijwerk werden vanaf 1995 grote kopieerbanken in gebruik genomen; de ruwe vorm werd op de bank uitgesneden, terwijl het uitsnijden en beschilderen met de hand werd voltooid. De matrijzencollectie van de onderneming, die meer dan vijfhonderd bankmodellen omvatte, maakte ook deel uit van dit productiesysteem. In dit opzicht is Kemperling een goed voorbeeld van ondernemingen die zich bevinden in de overgangszone tussen artisan pijp en fabriekspijp: een structuur die met behulp van een machine in serie produceert, maar de afwerking met de hand voltooit.

Aantekening voor verzamelaars

Er wordt gemeld dat in blikjes met de naam Kemperling ook meerschuim-pijpen zijn aangetroffen; omdat deze exemplaren echter meestal alleen het blikje gemerkt hebben, is het onduidelijk of de pijp een eigen product van de fabriek was of een goed waarvan zij slechts de verkoop bemiddelde. Binnen de fabriek bevond zich ook een klein pijpenmuseum, waarin de met de hand beschilderde porseleinen pijpen werden tentoongesteld en dat op aanvraag kon worden bezocht.