Kirsten Pipe Company

Kirsten Pipe Company is een fabrikant, opgericht in 1936 in het Amerikaanse Seattle, bekend om zijn pijpen met aluminium lichaam. De pijp die het bedrijf produceert, valt buiten het klassieke, eendelige briarmodel: het is een demonteerbaar systeem bestaande uit een metalen koellichaam, een aparte kop die op dit lichaam wordt geschroefd, en een afvoerklep aan het uiteinde van het lichaam. Het merk bestaat nog steeds in de stad waar het is opgericht en in handen van de familie van de oprichter.

Van windtunnel naar pijp

Frederick Kurt Kirsten (1885-1952) werd in Duitsland geboren, emigreerde in 1902 naar Amerika, studeerde in 1909 af aan de Universiteit van Washington en werkte aan dezelfde instelling als hoogleraar luchtvaarttechniek. Hij stelde eind jaren 1930 de bouw voor van de windtunnel van de universiteit, die vandaag nog steeds zijn naam draagt; zijn werk aan cycloïdale propellers staat bekend als de Kirsten-Boeingpropeller.

Ook de pijp is een product van diezelfde ingenieursgewoonte. Toen zijn arts hem aanraadde te stoppen met tabak, koos Kirsten er in plaats daarvan voor een apparaat te ontwerpen: hij werkte aan een systeem dat het vocht dat bij het roken in de mond komt zou gebruiken om teer onderweg tegen te houden. De oplossing waartoe hij in 1936 kwam, leidde zowel tot een patentaanvraag als tot het bedrijf dat zijn eigen naam draagt.

De opbouw van de pijp

In het midden van het systeem bevindt zich een aluminium lichaam waarvan het buitenoppervlak van koelribben is voorzien. De kop wordt via een schroef van onderaf op dit lichaam bevestigd; bij sommige exemplaren zit er een ring tussen de twee. Mondstuk en klep worden aan het achteruiteinde van het lichaam bevestigd. Zo valt de pijp uiteen in vijf delen die zonder gereedschap gedemonteerd kunnen worden. Terwijl de rook uit de kop komt en door het metalen lichaam voortbeweegt, verliest hij zijn hitte; het condenserende vocht en teer verzamelen zich in het lichaam voordat ze het mondstuk bereiken.

De taak van de klep is zowel deze opeenhoping van het reservoir te isoleren als het lichaam te legen. Volgens de overgeleverde beschrijving gaat, wanneer het platte vlak aan de buitenrand van de klep naar de kop wordt gedraaid, de interne doorgang open en is de pijp klaar om te roken; in een andere stand sluit de doorgang, en kan de in het lichaam verzamelde vloeistof niet terugstromen naar de kop. Na het roken wordt de klep verwijderd om het lichaam schoon te maken. In dit opzicht geldt het merk als een van de langst levende voorbeelden van metalen koel- en filtersystemen (pijpfilters en -systemen) in de twintigste eeuw; vergelijkbare zoektochten kunnen ook worden gevolgd onder de titel ongewone pijpen.

Stempels en modellen

Omdat er geen gedetailleerd bedrijfsarchief bekend is over productiejaar en modelaanbod, berust de datering grotendeels op de stempels. De vroegste pijpen dragen "PAT APPLIED FOR", latere "PATS & PATS PENDING", en een nog latere periode het opschrift "MADE IN U.S.A.". De modellen van de eerste jaren werden met letters onderscheiden: Companion, S (Standard), M (Medium), L (Large) en het grote formaat A (Aristocrat).

Volgens de overlevering van familieleden vond de grootste verandering in modellen en methoden plaats rond 1958, toen het bedrijf een rechtspersoon werd. Verzamelaars delen de pijpen op basis van deze breuk in generaties in; het duidelijkste onderscheidingsteken is of er wel of niet een afdichtring (O-ring) bij klep en mondstuk wordt gebruikt. Vroege pijpen hebben geen afdichtring; de waterdichtheid werd bereikt door de precisie van de bewerking. In latere periodes werden namen gebruikt als Gem, Sportsman, Mariner, Lancer, Aladdin, Vagabond, Tyrolean, Westerner, Beau Geste en Firesider. Een X toegevoegd aan de lettercode duidt op een messingtint, een B op een zwart oppervlak. Van de oppervlaktenamen duidt Heritage op een ruwe coating, terwijl Traditional de Eternalum-coating aangeeft die de messingtint een verouderd uiterlijk geeft.

Koppen

Volgens waarnemingen van verzamelaars werd een deel van de koppen in de vroege jaren gemaakt door Kaywoodie; deze koppen dragen geen stempel. De koppen die Kirsten zelf produceerde, worden aan de onderkant gestempeld. Naast klassiek geworden kopnamen als Columbus, Dynasty en Mandarin werden gladde, gezandstraalde, gegraveerde en rustieke oppervlakken aangeboden. Naast heidewortel (briar) werden ook meerschuimkoppen gemaakt. Omdat koppen ondanks verschillende afmetingen op hetzelfde lichaam gemonteerd kunnen worden, is het gebruik van meerdere koppen bij één lichaam een gangbaar kenmerk van het merk. Het bedrijf produceerde in de jaren 1950 en 1960 bovendien drie afzonderlijke maten sigarettenpijpjes.