Manhattan Briar Pipe Co.

Manhattan Briar Pipe Co. is een Amerikaans pijpenbedrijf dat aan het begin van de twintigste eeuw actief was in New York. Het ontstond niet uit de groei van een klein atelier, maar uit een investeringsbeslissing die werd genomen in de jaren waarin de tabaksindustrie het meest monopolistisch was: naar verluidt werd het bedrijf in 1902, na een overeenkomst met de eigenaren van de Brunswick Briar Pipe Company, opgericht als New Yorks bedrijf door de toenmalige tabaksgigant American Tobacco Company. Details over het oprichtingskapitaal en het adres komen alleen voor in secundaire compilaties en worden hier niet herhaald.

De pijpentak van het trust

Om Manhattan Briar te begrijpen, moet men het bedrijf erachter kennen. American Tobacco Company ontstond in 1890 uit de fusie van een reeks tabaksfirma's onder leiding van James B. Duke, en werd in de volksmond kortweg "de Tabakstrust" genoemd omdat het het grootste deel van de markt in handen had. Het toevoegen van pijpenproductie naast de productie van sigaretten en tabak was een natuurlijke uitbreiding van die logica.

De overname verliep niet in één stap. Hoewel de meerderheid van de aandelen al in het eerste jaar in handen kwam van het trust, behielden de voormalige partners nog een tijd lang een aanzienlijk minderheidsbelang; naar verluidt kwam het bedrijf in 1906, toen ook die belangen werden opgekocht, volledig als pijpentak onder het trust te vallen. Deze situatie duurde echter geen vijf jaar: toen het Hooggerechtshof in 1911 American Tobacco Company ontbond en het trust uiteenviel, ging Manhattan Briar verder als zelfstandig bedrijf. Deze fase, waarin groot kapitaal de pijpenproductie instapte, is een Amerikaanse tendens die ook te zien is bij American Smoking Pipe Co.

Producten en stempels

De kernactiviteit van het bedrijf was de serieproductie van briar-pijpen. In 1913 zat John Glossinger, die eerder de pijpenafdeling van American Tobacco leidde, op de voorzittersstoel; onder zijn leiding werd een omvangrijke reclamecampagne gevoerd gericht op kwalitatieve briar. Toch komen in de collectie ook meerschuim-pijpen voor met het Manhattan-stempel. De mogelijkheid dat deze exemplaren door Europese meesters zijn gemaakt en in Amerika opnieuw zijn gestempeld, berust uitsluitend op beoordeling van vorm en vakmanschap; het is niet documentair bewezen. Het naast elkaar aanbieden van beide materialen was in die tijd een gangbare keuze op de Amerikaanse markt.

Fabrieken en octrooien

De productie kwam in 1905 op gang in New Jersey: het bedrijf vestigde zich in Jersey City met een huurcontract van tien jaar, en richtte de fabriek waar de pijpen werden bewerkt op in Marion. Toen het contract afliep, werden kantoor en fabriek vanaf 1915 samengebracht onder één dak in Brooklyn. Aangenomen wordt dat de Brooklyn-periode werd geleid door een manager genaamd W. C. Bastian; dezelfde persoon zou in 1910 een octrooi hebben gekregen voor een mondstuk met een tussenschot dat doet denken aan de P-Lip-mondstuk van het merk Peterson, maar zelfs in secundaire bronnen blijft onduidelijk om welk octrooi het precies gaat.

Het enige documentair traceerbare octrooi is dat van John Gianninoto. Deze uitvinder, woonachtig in Brooklyn, kreeg op 11 december 1917 een octrooi voor een draagmechanisme waarmee kwispedoors konden worden geleegd zonder de omgeving te bevuilen; het octrooi staat niet op naam van het bedrijf maar rechtstreeks op naam van de uitvinder, en de informatie dat Gianninoto werknemer van Manhattan Briar was, is gebaseerd op secundaire compilaties.

Laatste jaren

Het bedrijf bleef tot 1921 voorkomen in plaatselijke handelsgidsen. Het jaar erop werd het naar verluidt overgenomen door S. M. Frank & Co. en daarin opgenomen; de details van deze periode zijn niet met primaire documenten, maar met latere compilaties overgeleverd. Omdat de merknaam mettertijd in onbruik raakte, komen pijpen met het Manhattan-stempel tegenwoordig alleen nog voor in het verzamelaarsdomein.