Martin Romijn

Martin Romijn is een pijpenmaker die werkt in Leerdam, aan de Linge, in de Nederlandse provincie Utrecht, en die zijn achtergrond in de steenhouwerij heeft. De in 1969 geboren meester maakte op zijn twintigste, in 1989, voor het eerst kennis met de pijp; met het maken van zijn eigen pijp begon hij echter pas in 2016. Hij zet zijn productie alleen voort in zijn thuisatelier; deze schaal is de gebruikelijke opzet van eenmansateliers.

Een beroep vanuit steen

Na school diende hij vier jaar bij het Nederlandse Korps Mariniers; na zijn diensttijd werkte hij in de beveiliging en in een motorzaak. Toen het faillissement van de zaak hem opnieuw dwong een vak te leren, ging hij zich toeleggen op het steenhouwen en -kappen; dit werk was volgens de overlevering bijna dertig jaar zijn belangrijkste bron van inkomsten. Hij leverde werk in een breed spectrum, van grafstenen tot deur- en vensterdorpels, en van keukenwerkbladen tot badkamer- en schoorsteenbekleding; naast oude technieken met hamer en beitel leerde hij ook decoratief snijwerk. Bij zijn keuze van steen geeft hij de voorkeur aan Belgische hardsteen en Jurakalksteen, die hij beide waardeert om de fossielen en kristallen erin. Ook marmer, graniet, onyx en versteend hout zijn door zijn werkbank gegaan.

De productie van accessoires begon na een blessure: door een gescheurde kruisband onderging hij een knieoperatie waardoor hij ongeveer een jaar niet kon werken. In deze periode verwerkte hij overgebleven steenafval van het atelier tot tabakstampers (tampers); zijn eerste exemplaren deelde hij in de toenmalige pijpen-nieuwsgroepen, en in 2003 richtte hij hiervoor zijn eigen website op. De productie breidde zich met de tijd uit naar asbakken en magnetische pijpstandaards die de indruk wekken dat de pijp zwevend in de lucht staat. Toen een progressieve aandoening die zijn lopen bemoeilijkte, de fysieke belasting van het steenwerk onhoudbaar maakte, had hij al meer dan tien jaar ervaring met accessoires opgebouwd.

Overstap naar pijpenmaken

Romijn begon in 2016, grotendeels autodidact, met het maken van pijpen. Eerst leerde hij het materiaal kennen door de koppen van zijn eigen estate-pijpen opnieuw te vormen; naar verluidt was een van deze proeven op een oude Vauen. Daarna ging hij werken met vooraf geboorde briarblokken; ook hierbij zou hij, naar verluidt, zijn eerste blokken cadeau hebben gekregen van de Belgische meester Nick Ramaekers. In de eerste jaren kreeg hij af en toe begeleiding van de Duitse meester Dirk Heinemann; wat hij verder leerde, is gebaseerd op eigen experiment en online ambachtsbronnen.

Het bepalende gereedschap van het atelier is de houtdraaibank die zijn ouders hem cadeau deden om hem aan te moedigen; Romijn schrijft het feit dat de productie serieuzer werd toe aan deze machine. Dat hij vasthoudt aan een houten draaibank in plaats van een metalen, verklaart hij door de bewegingsvrijheid die hij vindt bij het draaien van de kop. Hieraan worden een lintzaag, een schuurschijf, een losbanden schuurmachine, een polijstmachine, een Dremel en handgereedschap toegevoegd. De briar die hij gebruikt komt uit Italië; zijn mondstukken maakt hij van ebonit en acryl.

Vormopvatting

Hij omschrijft zijn eigen werk als "organisch". De houding die hij aannam bij het houwen van steen, zet hij ook voort bij briar: in plaats van vast te houden aan een vooraf getekend ontwerp, bepaalt hij de vorm aan de hand van de nerf en de gebreken van het materiaal. Daarom geldt het lang bezig zijn met één blok en halverwege het werk van richting veranderen als een normaal onderdeel van het freehand-werken.

In zijn portfolio overheersen ronde koppen die aan ei, appel, aardbei en eikel doen denken, evenals Dublin- en brandy-vormen met een ruime kamer. Workpony, Workhorse en Buster zijn modellen waaraan hij zelf een naam heeft gegeven; van de eerste twee worden ook varianten met een bamboehals gemaakt. Hij spreekt openlijk zijn bewondering uit voor de meesters van de Deense school; met name het werk van Poul Winsløw waardeert hij, en de meester ontmoette hij in 2018.