Medaglia (Enrico Medaglia)

Medaglia is de naam van een zeer kleinschalige handgemaakte pijpenproductie, gesigneerd met de eigen naam van de Italiaanse strijkinstrumentenbouwer Enrico Medaglia. Medaglia's eigenlijke beroep is niet het maken van pijpen maar het bouwen van instrumenten; de pijpen zijn in de loop der jaren aan de werkbank van zijn atelier ontstaan als een tweede bezigheid. Het merk geldt daarom niet zozeer als een commercieel pijpenbedrijf, maar als een handtekening waaronder een beperkt aantal stukken van één en dezelfde hand zijn verzameld.

De meester en zijn atelier

Enrico Medaglia werd op 11 mei 1962 in Milaan geboren. Hij voltooide in 1980 de internationale instrumentenbouwschool "Antonio Stradivari" in Cremona; tijdens zijn opleiding werd hij gevormd naast bekende meesters van die tijd, met name Giobatta Morassi en Francesco Bissolotti. Na zijn afstuderen werkte hij een tijd aan Morassi's werkbank in Cremona, daarna in Lodi en Milaan; ten slotte vestigde hij zich in Padua. In zijn huidige atelier, dat de naam Liuteria Veneta draagt, worden viool, altviool, cello, contrabas en viola da gamba gebouwd en onderhouden, en wordt ook strijkstokkenbouw, -reparatie en -verharing uitgevoerd.

Deze achtergrond verklaart ook de aard van zijn pijpen. Instrumentenbouw is een ambacht dat fijne maatvoering, het lezen van de houtnerf en handmatige afwerking vereist; aangenomen wordt dat diezelfde gewoontes zich voortzetten in het briarblok.

Productie en pijpen

Het enige cijfer dat in de pijpenliteratuur circuleert, is een productie van ongeveer vijftig stuks per jaar; deze informatie berust op één enkele bron en is niet onafhankelijk bevestigd. Volgens diezelfde gegevens worden de pijpen volledig met de hand gevormd, zonder gebruik van seriematige mallen of machinale kopieerbewerking; ook de stelen zouden worden gemaakt van een hard gietmateriaal van het methacrylaattype. Binnen de steelmaterialen onderscheidt deze groep zich, in tegenstelling tot eboniet, door een oppervlak dat in de loop van de tijd niet verkleurt. Een productie op deze schaal wordt beschouwd als een van de voorbeelden die laten zien dat, naast de fabrieken, ook eenmansateliers in de Italiaanse pijpennijverheid van blijvend belang zijn gebleven; voor het algemene kader van dit onderwerp kan het artikel korte geschiedenis van de Italiaanse handgemaakte pijp worden geraadpleegd. Omdat de eigen presentatiepagina's van de meester vooral de instrumentenbouw benadrukken, is niet duidelijk op welke schaal het pijpenwerk vandaag nog wordt voortgezet.

Verwarring in de bronnen

Op sommige archiefpagina's die aan de naam Medaglia zijn gewijd, staat onder dezelfde titel ook informatie over een tweede meester: Enrico Marola, die in 1998 begon met het maken van pijpen nadat hij Bruto Sordini, de meester van Don Carlos-pijpen, had ontmoet. Dat Marola in Vercelli woont en zijn pijpen onder de naam "Enricoro" signeert, berust op zijn eigen opgave; dit is in geen andere bron bevestigd. Beide meesters zijn onafhankelijk van elkaar en delen alleen hun voornaam; bij het doorzoeken van registraties moeten ze niet met elkaar worden verward.