Memo Handmade Pipes

Memo Handmade Pipes is het eenmansatelier dat de Iraanse ambachtsman Mehdi Aghdam onder zijn eigen bijnaam runt. Aghdam kwam bij de werkbank terecht via andere productiegebieden dan de pijp: hij had zich beziggehouden met schilderen en fotografie, zijn eigen handgereedschap gemaakt en houtbewerking gedaan. De pijp trok zijn belangstelling omdat ze deze twee uitersten van zijn achtergrond — het streven naar een vorm die het oog aanspreekt en de op maatvoering gebaseerde technische oplossing — in één voorwerp samenbrengt.

Opleiding van de meester

Omdat Iran geen geïnstitutionaliseerde traditie van pijpen maken of een doorlopende leerlingschapsketen kent, verliep Aghdams opleiding grotendeels autodidactisch. Volgens de gegevens waren de twee namen die hij aanvankelijk volgde Kenan Ahmet uit Turkije en Jeff Gracik uit de Verenigde Staten; de online gepubliceerde beschrijvingen en atelierregistraties van beide meesters vormden gedurende de jaren 2010 de belangrijkste basis voor zijn proces van vallen en opstaan. In 2019 maakte hij van het pijpen maken zijn voltijdse werk. Het atelier is sindsdien op eenmansschaal gebleven; alle fasen, van de selectie van het blok tot de laatste afwerking van het mondstuk, komen uit dezelfde handen.

Vormtaal en vakmanschap

De vormopvatting van Memo-pijpen staat onder invloed van de Deense school; de eerst genoemde inspiratiebron van Aghdam is Tom Eltang, en deze benadering, waarin de pijp wordt beschouwd als "een functionerend kunstvoorwerp", vormt het uitgangspunt van het atelier. De lichamen worden bewerkt uit briarblokken, de mondstukken zijn van eboniet. De productie beweegt zich tussen gevestigde mallen zoals brandy en lovat en vrije vormexperimenten; de hedendaagse Deense en Amerikaanse interpretaties van deze mallen worden ook in Aghdams eigen schetsen als vergelijkingsmaatstaf genoemd.

In de oppervlaktebewerking worden twee verschillende richtingen gevolgd. Bij gladde lichamen wordt een diepe, hoogglanzende polijst verkozen; dat de nerftextuur ononderbroken leesbaar blijft, geldt als de maatstaf voor deze afwerking. Bij zandgestraalde pijpen wordt daarentegen een harde, scherpe textuur naar boven gebracht, waarna een contrastbeitsing in een lichtrode tint wordt aangebracht. Omdat beide afwerkingen stuk voor stuk met de hand worden uitgevoerd, blijft de jaarproductie binnen de schaal van een persoonlijk atelier.

Plaats binnen de gemeenschap

Memo Handmade Pipes behoort tot de ateliers die worden genoemd wanneer het gaat over de manier waarop uit Iran afkomstige handgemaakte pijpen sinds het einde van de jaren 2010 buiten het land bekend zijn geworden. Ook de weg die Aghdam volgde is typerend voor deze periode: opgroeien via online bronnen in plaats van via een keten van meester en leerling, en ver van de historische centra van de pijpentraditie alleen een werkbank opzetten. Het atelier is vandaag nog actief en maakt zijn werk rechtstreeks via de eigen promotiekanalen van de meester bekend.