Michail Kyriazanos

Michail Kyriazanos is een Griekse pijpenmaker die actief is op Paros, een van de Cycladen in de Egeïsche Zee. Hij werd in 1989 in Athene geboren; afgezien van een universitaire studie van vijf jaar bracht hij zijn hele leven door op Paros, waar zich ook zijn atelier bevindt. Zijn naam wordt in bronnen soms ook als "Michael" gespeld; in het dagelijkse Grieks wordt de naam uitgesproken als Michalis. Zijn pijpen droegen in de eerste productiejaren het stempel Archaggelos, later ging de meester over op zijn eigen naam.

Oprichting van het atelier

Kyriazanos begon eind 2010, op eenentwintigjarige leeftijd, met het maken van pijpen. Volgens zijn eigen verhaal was zijn eerste pijp een Dublin met een zadelsteel; de eerste die hij verkoopbaar vond, was zijn derde pijp. Volgens zijn eigen maatstaven was het echte keerpunt zijn dertiende pijp, waarvan hij zegt dat die qua vorm en afwerking de richting van zijn latere werk bepaalde.

Zijn voorbereiding op het ambacht gaat terug tot zijn jeugd: hij raakte al vroeg gewend aan het werken met handgereedschap, maakte tijdens zijn studietijd twee jaar lang houten statieven en meubels voor geluidsapparatuur, en bracht vanaf zijn vijftiende zijn zomers door bij een marmerbeeldhouwer op Paros. In Griekenland duurt de dienstplicht voor jonge mannen negen tot twaalf maanden; volgens overlevering vervulde Kyriazanos deze verplichting bij de Griekse marine. Voor zijn vooruitgang beschouwt hij de band die hij opbouwde met de Griekse meesters Chris Asteriou en Kostas Gourvelos, en de kennis die hij opdeed via makersforums, als bepalend.

Materiaal en vakmanschap

Het steelvakmanschap is het bekendste aspect van het atelier. Stelen worden met de hand gesneden en in principe van eboniet (vulcaniet) gemaakt; acryl komt alleen aan bod bij details zoals een ring of op specifiek verzoek van de koper. De tenon die de steel op de kop bevestigt, is geen kant-en-klaar delrin onderdeel, maar een uitsteeksel dat uit het eigen lichaam van de steel is gedraaid; deze methode, die gebruikelijk was in oude Engelse ateliers, wordt tegenwoordig door slechts weinig meesters voortgezet. Ook de boormaten liggen vast: het rookkanaal is vier millimeter in de kop en drie millimeter in de steel, en om de overgang tussen de twee maten te verzachten wordt bij de mondopening van de steel met een conische boor van vier millimeter een korte overgang gemaakt.

Wat het hout betreft, is er slechts één keuze: het atelier gebruikt uitsluitend Grieks bruyèrehout (briar), en de blokken worden van twee verschillende briar-bedrijven betrokken. Volgens de meester is het hout van een van deze bronnen acht tot zevenentwintig jaar gerijpt, hard en dicht materiaal; door deze hardheid is het lastig om oppervlakken met diepe zandstraling te verkrijgen. Het lichtere en zachtere hout van de tweede bron, dat twee tot vier jaar is gerijpt, wordt in het atelier nog een jaar extra bewaard voordat het wordt bewerkt.

Vormvisie en stempel

Het symbool op Kyriazanos' stempel is een hedendaagse interpretatie van de marmeren figurines die op de Cycladen vanaf ongeveer 3300 v.Chr. werden gemaakt. Deze beeldjes gelden als een van de vroegste voorbeelden van bewuste eenvoud; de meester zegt dat hij het symbool koos als tegenhanger van het idee dat functie voorrang heeft en onnodige versiering vermeden moet worden.

Dezelfde opvatting bepaalt ook zijn vormenrepertoire. Uit het atelier komen vooral klassieke Engelse vormen en gematigde hedendaagse interpretaties daarvan; ook de pijpen die de meester zelf gebruikt, zijn overwegend billiard en bulldog. Onder de makers die hij bewondert, noemt hij Paolo Becker, vanwege diens combinatie van klassieke vorm en hedendaags ontwerp. Door zijn eenmansproductie en zijn werkwijze buiten een vaste catalogus wordt Kyriazanos beschouwd als voorbeeld van de artisanale pijp.