Morel

Morel is een handgemaakt pijpenatelier dat twee generaties lang dezelfde naam heeft gedragen in het Franse stadje Saint-Claude, dat geldt als de pijpenhoofdstad van Frankrijk. De naam verwijst zowel naar Pierre Morel, die het midden van de twintigste eeuw actief was, als naar zijn in 1949 geboren zoon; binnen de gemeenschap worden zij doorgaans onderscheiden als "Père" (vader) en "Junior". Het merk staat bekend om het voortzetten van de eenmansatelier-traditie in een stadje dat door serieproductie wordt gedomineerd.

De vader: een pijpenmaker met een artistieke achtergrond

Pierre Morel Père keerde na zijn opleiding aan de kunstacademie in Parijs terug naar het pijpenvak; bekend is dat hij voordien werk deed als karikaturist, reclametekenaar en wandelstokknopmaker. Volgens overlevering verhuisde hij zijn atelier in 1961 naar La Coupe, aan de oever van de rivier de Bienne. Hij wordt beschouwd als een van de pioniers van het Franse "fait main"-concept, oftewel de van begin tot eind met de hand gevormde pijp. Ook wordt hem het idee toegeschreven om de buitenschors van de briar-stronk niet weg te snijden maar op het zichtbare oppervlak van de kop te laten staan; deze benadering plantte het zaad van de vorm die later het handelsmerk van zijn zoon zou worden.

De zoon: Fleur, Magma en Grand Cru

Pierre Morel Junior begon na zijn militaire dienst, in 1971, bij zijn vader te werken. Naar verluidt werkte hij na de dood van zijn vader ruim tien jaar als zelfstandig meester en produceerde hij in die periode ongeveer honderd pijpen per maand. De van begin tot eind met de hand afgewerkte Chacom-serie die bekendstaat onder de naam Grand Cru, werd in 1978 door zijn handen opgericht; Naja en "Fleur de Bruyère" zijn de vrije vormen (zie freehand) die hij hiervoor ontwierp. De jaren waarin de meester zijn eigen atelier naast de fabriek liet lopen, beginnen hier: rond 1987 ging hij voltijds werken bij Chapuis-Comoy, zonder zijn eigen persoonlijke productie op te geven. Volgens overlevering nam hij in 2009 wegens het bereiken van de pensioenleeftijd afscheid van deze functie en keerde hij volledig terug naar zijn eigen werkbank.

Fleur, beschouwd als het handelsmerk van de meester, is een vorm die aan de opening van de kop de natuurlijke schors van de briarwortel blootlegt en zo een geopende bloem doet vermoeden; naar eigen zeggen is dit het model dat zijn carrière definieert. Het oppervlakteproces dat hij Magma noemt, geeft een ruwe textuur die aan vulkanisch gesteente doet denken; de serie Pause Café is dan weer gebaseerd op een schuurmethode die hij zelf heeft ontwikkeld. Zijn voorkeur voor rechtdraads, schone stronken en zijn eis dat de pijpenreiniger van begin tot eind door de steel gaat zonder het mondstuk los te maken, behoren tot de bekende gewoontes van het atelier. Naast briar gebruikt hij ook materialen als moerkwarts, bamboe, hoorn en cumberland.

Erkenning

In oktober 2007 won hij de titel Meilleur Ouvrier de France in de pijpendiscipline; dit geldt als de hoogste onderscheiding die in Frankrijk aan een ambachtsman kan worden toegekend. De pijp waarmee hij de prijs won, wordt tentoongesteld in het Musée de la Pipe et du Diamant in Saint-Claude. Hij heeft verklaard in zijn loopbaan ongeveer dertigduizend pijpen te hebben gemaakt. Hij wordt beschouwd als een van de weinige ambachtslieden in Saint-Claude die een pijp geheel alleen kunnen afwerken, van de eerste snede tot de laatste polijstbeurt; hij staat ook bekend als wegwijzer voor de jongere generatie makers die in het stadje opgroeit. De betekenis die de term "fait main" vandaag heeft in de Franse pijpenmakerij, wordt grotendeels verteld aan de hand van deze ene werkbanklijn die vader en zoon Morel hebben voortgezet.