Moretti

Moretti is een handgemaakt pijpenatelier, in 1968 opgericht door Igino Moretti in het stadje Recanati, in de Italiaanse regio Marche. Zijn schoonzoon Marco Biagini staat al meer dan veertig jaar aan het hoofd van de productie; tegenwoordig wordt hij daarbij bijgestaan door zijn zoon Luca. De meest opvallende kenmerken zijn het werken met olijfhout en morta naast briar, en een klein briarstipje dat in het mondstuk wordt ingelegd als merkteken.

De pijptraditie van Recanati

In dit kleine stadje in de Marche, nabij de Adriatische Zee, wordt aangenomen dat de pijpvervaardiging teruggaat tot de jaren 1850. Aan het begin van de twintigste eeuw was het gevestigde atelier van het stadje Hully Briars. Volgens de eigen geschiedschrijving van de producent werkten daar zo'n veertig mensen, werd de helft van de geproduceerde pijpen in opdracht van andere firma's gemaakt, en werd de andere helft verkocht onder het merk BEP-SON, afgeleid van de eerste lettergrepen van de namen van de eigenaren Beppe en Sonia. Igino Moretti en zijn vrouw kwamen bij het atelier werken in de periode dat het personeelsbestand, met bijna vijftig man, het grootst was; Igino zou na verloop van tijd de belangrijkste pijpenmaker van de zaak worden.

De sluiting van Hully Briars bracht Moretti op de drempel van een beroepswisseling: hij had zijn examen voor de spoorwegen gehaald, en het beroep van machinist bood een concreet bestaan. Toch koos de meester ervoor in het ambacht te blijven en richtte hij in 1968 zijn eigen merk Moretti Recanati op. Voor het sluitingsjaar van het atelier wordt in de bronnen 1950 gegeven; in de eigen geschiedschrijving van de producent wordt geen jaar genoemd.

De periode Marco Biagini

Marco Biagini, die trouwde met de dochter van Igino Moretti, was naar verluidt voorheen marechaussee (carabiniere) en begon begin jaren 1980 bij zijn schoonvader het pijpmaken te leren, om het atelier na verloop van tijd volledig over te nemen. In de eerste jaren van het merk kwam het inkomen grotendeels uit loonwerk voor andere firma's; Biagini bouwde dit werk geleidelijk af, bundelde de productie onder zijn eigen merk en ging over op rechtstreekse distributie zonder tussenpersonen. De merknaam werd halverwege de jaren 2000 vereenvoudigd tot alleen nog "Moretti".

Ook de werkwijze van het atelier past bij deze schaal: het blok wordt niet op een draaibankaccessoire bevestigd; ketel en rookkanaal worden geboord terwijl het hout met de hand wordt vastgehouden. Deze langzame methode, die een hoge mate van handvaardigheid vereist, is een detail dat zowel de producent zelf als degenen die over het merk schrijven, benadrukken.

Materialen en series

Moretti-pijpen worden gemaakt van Italiaanse heidewortel (briar) die minstens tien jaar op natuurlijke wijze is gedroogd; in de bronnen wordt vermeld dat de gebruikte knollen uit Calabrië afkomstig zijn. Het atelier werkt daarnaast ook met olijfhout en met morta (moeraseik); het behoort tot het kleine aantal ateliers dat morta kan bewerken. De producent geeft aan dat er bij de afwerking geen chemische middelen worden gebruikt en dat de kleur volledig natuurlijk wordt gelaten.

De catalogus is ingedeeld naar oppervlakteafwerking en aderkwaliteit: rustieke en gezandstraalde pijpen, gladde groepen ingedeeld naar maatnummer, daarboven Collection en Emblem, en helemaal bovenaan de serie Marco Biagini, die de naam van de meester zelf draagt. Ketels van olijfhout en morta worden in aparte rubrieken samengebracht; er zijn ook modellen met 9 mm-filter en exemplaren met omgekeerde kalebas (reverse calabash). De hoogste serie wordt elk jaar slechts door een beperkt aantal pijpen vertegenwoordigd.

Herkenningspunten

Het kleine, in de zijkant van het mondstuk ingelegde briarstipje geldt als het handelsmerk. Op het stempel stond lange tijd onder de merknaam de vermelding "Recanati"; deze regel is bij pijpen van na halverwege de jaren 2000 niet meer gebruikt, en verzamelaars beschouwen dit als een ruwe dateringsaanwijzing. Een andere bekende voorkeur van het atelier is dat het binnenoppervlak van de ketel niet te fijn wordt geschuurd; naar verluidt is het doel dat de koolstoflaag zich sneller vormt. Ook de gewoonte van Biagini om luchtgaatjes (sandpit) in de briar niet met plamuur op te vullen, maar blokken met een ernstig gebrek al bij voorbaat uit te sluiten, wordt vaak genoemd. In al deze opzichten staat Moretti dichter bij de artisanale pijp-traditie dan bij de grote Italiaanse serieproducenten.