Paradis Pipes

Paradis Pipes is de laatste schakel in een pijpmakerstraditie die zich in Quebec over drie generaties uitstrekt. De broers Gilles en Fernand Paradis, naar wie het merk is genoemd, brachten in 1978 de atelierkennis die ze van de generatie van hun vader hadden overgenomen samen onder hun eigen handtekening; ze bouwden zo een middelgrote, maar volledig binnenlandse productielijn op die in Canada via tabakswinkels werd gedistribueerd.

De Kennismaking van de Familie met de Pijp

Het verhaal begint lang vóór het merk, in 1922, toen de familie Paradis naar de Verenigde Staten emigreerde. Lucien Paradis (1906-1979), destijds zestien jaar oud, ging als leerling aan de slag in de pijpenfabriek van zijn oom Joseph B. Desjardins in de stad Fall River in de staat Massachusetts. Dit bedrijf, bekend van het JD-stempel, groeide in een bepaalde periode uit tot een omvang van zestig werknemers, en Desjardins verwierf twee patenten: een op een machine voor het bewerken van mondstukken en een op een ontwerp van een kopraspel.

Deze leerperiode eindigde met de Grote Depressie: Lucien, die in 1930 werkloos raakte, keerde terug naar Quebec en ging aan de slag in de sector landbouwmachines; het maken van pijpen zette hij een tijdlang als bijberoep voort. Nadat ook de rest van de familie zich in Quebec had gevestigd, richtte hij rond 1933 samen met zijn twee broers zijn eigen pijpenfabriek op. Dit bedrijf gaf in zijn beste periode werk aan achttien mensen en produceerde in de jaren 1960 meer dan vijftigduizend pijpen per jaar. Opvallend is dat de productie niet onder één enkele merknaam werd samengebracht: uit dezelfde werkbanken kwamen pijpen met de stempels JBL, Dr. Thomas, Fernand Gignac, S.C. Pipes, New London Golfer en Jo Thomassin. Daarom gaan volgens de bronnen veel pijpen waarvan de Canadese herkomst niet meteen duidelijk is, terug op dit atelier.

Oprichting en Productie van het Merk

De naam Paradis wordt voor het eerst gebruikt in 1978, op een beurs georganiseerd door Quebecse ambachtslieden. Vanaf die datum brengen de broers zowel de seriematige productie als een beperkt aantal met de hand afgewerkte stukken onder hetzelfde stempel samen. Volgens de in de bronnen genoemde cijfers bedraagt de jaarlijkse productie ongeveer achtduizend stuks, waarvan er zo'n vierhonderd als handgemaakt worden aangemerkt. De gebruikte grondstof zijn briar-blokken uit Griekenland; funda-wortelhout van mediterrane herkomst wordt, zoals bij de meeste ateliers in Noord-Amerika, ook hier geïmporteerd omdat Canada geen inheems alternatief kent.

Het productengamma strekt zich uit van klassieke Engelse vormen tot vrij gevormde freehand-stukken. Naast glad gepolijste rompen komt ook rustieke bewerking veel voor. Op exemplaren in verzamelaarshanden is op de steel het handschriftachtige stempel "Paradis" te zien, ernaast een vormnummer van twee of drie cijfers, en bij sommige stukken een viercijferig productiejaar. Omdat er voor het merk geen uitgebreide dateringsgids is gepubliceerd, vormen deze jaar- en vormstempels de belangrijkste aanwijzing bij het classificeren van exemplaren. Kennis van het onderscheid tussen oppervlaktebehandelingen is nuttig bij het lezen van deze stempels.

Nadien

Het atelier van de broers wordt in de bronnen gekoppeld aan de wijk Sainte-Foy in de stad Quebec. Het lijkt erop dat het bedrijf zijn activiteiten in de jaren 2000 heeft beëindigd; omdat de informatie dat de rechtspersoon Les Pipes Paradis uit het register zou zijn geschrapt niet met een officieel archiefdocument kan worden bevestigd, kan geen exacte sluitingsdatum worden gegeven. Tegenwoordig worden Paradis-gestempelde pijpen vooral aangetroffen bij verzamelaars en in restauratieverslagen; het merk geldt als het aandenken aan een van de weinige ateliers die in Canada op industriële schaal pijpen hebben kunnen produceren.