Pedro Ferrizzo

Pedro Ferrizzo is een in Uruguay werkzame meester die zijn pijpen niet uit briar, maar uit de wortel van een lokale boom snijdt, en dat bovendien zonder enige werkbankmachine te gebruiken. Hoewel zijn naam circuleert binnen de pijpengemeenschap, is de gepubliceerde biografische informatie over hem uiterst schaars: zijn geboortejaar, de plaats waar zijn werkplaats is gevestigd en het jaar waarin hij begon te produceren, konden niet in onafhankelijke bronnen worden bevestigd. Ferrizzo behoort daarom tot de makers wier producten wel bekend zijn, maar wier biografie onvolledig blijft.

Materiaal: de coronillawortel

Het hout dat Ferrizzo in vrijwel al zijn werk gebruikt, is coronilla, botanisch bekend als Scutia buxifolia. Deze doornige, laagblijvende boom groeit in de heuvelachtige gebieden en de rivieroeverbossen van Zuid-Brazilië, Noord-Argentinië en Uruguay. De stam wordt slechts ongeveer twee millimeter per jaar dikker; deze trage groei levert een zwaar en dicht hout op. Dat de boom in de regio lange tijd vooral als brandhout werd gewaardeerd, hangt samen met diezelfde dichtheid. Het deel dat de meester verkiest, zijn de wortels die vrijkomen wanneer een rivierbedding terugtrekt. Deze wortels verouderen jarenlang in de open lucht, onder invloed van de weersomstandigheden en de mineralen die de rivier meevoert; hieraan wordt ook de hardheid toegeschreven die in de houtsnijkunst zo gezocht is. Overgeleverd is dat Ferrizzo de wortels zelf verzamelt, op plekken die niet door mensen zijn beïnvloed. Dat het hout hittebestendig zou zijn en weerstand zou bieden tegen scheuren, wordt overgeleverd als een regionale overtuiging; deze eigenschappen berusten niet op laboratoriummetingen, maar op waarneming van gebruikers. Coronilla is, doordat het gebonden blijft aan een beperkte geografie, weinig bekend als kelkhout naast briar; vergelijkbare voorbeelden worden behandeld in de artikelen alternatieve houtsoorten en hout zonder briar.

Methode en vorm

Ferrizzo's werkwijze is precies het tegenovergestelde van seriematige productie opgebouwd. Bij het vormgeven van kelk en steel worden geen draaibank, frees of bandschuurmachine gebruikt; het werk wordt uitgevoerd met een rechte scheermesrand en steeds fijner wordend schuurpapier. Het enige elektrische apparaat is een kleine handboormachine, gebruikt om het rookkanaal te boren. Ook de poetsfase verlaat de werkplaats niet: de meester gebruikt een natuurlijke was die hij zelf bereidt uit bijenhars.

Deze methode bepaalt rechtstreeks de vorm. In plaats van klassieke, aan een mal gebonden vormen, ontstaan figuratieve kelken die de eigen nerf van de wortel volgen. Ferrizzo's ontwerpen zouden zijn geïnspireerd door antropologie, de geografie van de regio en het natuurlijke patroon van het hout; hoewel hij afkomstig is uit een familie van Europese herkomst, zou zijn werk een nauwe verwantschap vertonen met de inheemse houtsnijtraditie van het continent. Het resultaat geldt zowel als een bruikbare pijp als een uniek klein beeldhouwwerk.

Stand van de documentatie

De informatie over Ferrizzo berust tegenwoordig grotendeels op de eigen presentatiepagina van de meester en op korte vermeldingen in pijpenencyclopedieën. Deze vermeldingen geven geen datum, serienaam of stempelvorm; er bestaat evenmin een aanwijzing dat de pijpen een consistent stempelsysteem dragen. De datering van de werken kan daarom voorlopig alleen op basis van vorm en materiaal gebeuren. Ook de geraadpleegde encyclopedievermelding draagt zelf de waarschuwing "informatie ontbreekt"; hoewel de meester een eigen website blijkt te hebben, kon de inhoud daarvan tijdens het samenstellen van dit overzicht niet worden onderzocht. Er moet rekening mee worden gehouden dat een belangrijk deel van de hier weergegeven beschrijving niet berust op onafhankelijk onderzoek, maar op de eigen presentatietekst van de meester.